ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ
H «Συμβουλευτική και ο Επαγγελματικός προσανατολισμός», ευρέως γνωστά ως «Συμβουλευτική Επαγγελματικής Καθοδήγησης» έχει ως στόχο το άτομο να επεκτείνει τις εναλλακτικές επαγγελματικές του προοπτικές που είναι απαραίτητες για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη μελλοντική σταδιοδρομία και το επάγγελμα (Hooley, Marriott & Sampson, 2011). Ετυμολογικά ο όρος «Συμβουλευτική» προέρχεται από την πρόθεση συν «με, μαζί» και το ουσιαστικό βουλή που σημαίνει «σκέψη, απόφαση» ή το ρήμα βουλεύομαι που σημαίνει «σκέφτομαι, κάνω σχέδια ή αποφασίζω μετά από σύσκεψη με κάποιο άλλο πρόσωπο, δηλαδή συσκέπτομαι» (Μαλικιώση- Λοΐζου, 2011).Ο «Επαγγελματικός προσανατολισμός» πρόκειται για ένα σπουδαίο αντικείμενο μελέτης καθώς δείχνει την ποιότητα μιας κοινωνίας, τα ερεθίσματα που αυτή δίνει αλλά και τη νοοτροπία που έχουν οι άνθρωποί της. Είναι σημαντικός παράγοντας και επηρεάζει αρκετά τα άτομα και τον τρόπο με τον οποίο διαλέγουν μια σχολή και ένα επάγγελμα που έχει ως στόχο να επακολουθήσει.
Μία κοινωνία που βασίζεται στη γνώση απαιτείται να καθοδηγεί και να ενθαρρύνει τους πολίτες της να συνεχίσουν να αναπτύσσουν τις δεξιότητές και τις ικανότητές τους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους για να μπορούν αυτές να συνδέονται με τις συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες στην αγορά εργασίας (Filmer-Sankey & McCrone, 2012).
Ευρωπαϊκό ψήφισμα για την δια βίου μάθηση και επαγγελματικό προσανατολισμό:
Όπως υποστηρίζουν οι Athanasou & van Esbroeck (2008), τα τελευταία χρόνια, πολλά κράτη επενδύουν στον επαγγελματικό προσανατολισμό και στην παροχή συμβουλών που θεωρούνται όλο και περισσότερο ως βασικά στρατηγικά εργαλεία για την εφαρμογή πολιτικών διά βίου μάθησης.
Τον Μάιο του 2004, η Ευρωπαϊκή Ένωση ψήφισε την Δια Βίου Μάθηση και πλέον ζητούσε από τα κράτη μέλη της τη μεταρρύθμιση των πολιτικών και των πρακτικών προσανατολισμού, για υποστήριξη της μάθησης σε όλες τις ηλικίες μέσα από ένα ευρύ φάσμα ρυθμίσεων.
Προσδιόρισε ότι ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί:
- Στη διεύρυνση της πρόσβασης στην παροχή καθοδήγησης.
- Στη βελτίωση των μηχανισμών διασφάλισης ποιότητας.
- Στην ενδυνάμωση των πολιτών για τη διαχείριση της καριέρας και της μάθησης τους.
- Στην ενίσχυση του συντονισμού υπηρεσιών καθοδήγησης και στην δημιουργία δομών για την ανάπτυξη πολιτικής που περιλαμβάνει βασική καθοδήγηση στα ενδιαφερόμενα μέρη σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο (Powell, 2011).
Ο ρόλος του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού προσανατολισμού (E.O.Π.Π.E.Π.)
Ο E.O.Π.Π.E.Π που είναι ένας από τους διοικητικούς φορείς για τη Διά Βίου Μάθηση/Οι πάροχοι Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού προσανατολισμού αποτελούν επίσης μέρος του Εθνικού Δικτύου Δια Βίου Μάθησης ως οι σχετικοί φορείς που παρέχουν υπηρεσίες για τη δια βίου μάθησης (https://www.eoppep.gr).
Σε εθνικό επίπεδο, το E.O.Π.Π.E.Π. είναι υπεύθυνος για:
- Την παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης στους σχετικούς ενδιαφερόμενους στα Υπουργεία Παιδείας και Απασχόλησης στο σχεδιασμό και την εφαρμογή μιας Εθνικής Πολιτικής Προσανατολισμού και Συμβουλευτικής.
- Την ανάπτυξη της επικοινωνίας και του συντονισμού των δράσεων που αναλαμβάνονται από ιδιωτικούς και δημόσιους παρόχους υπηρεσιών συμβουλευτικής και καθοδήγησης, με στόχο τη βελτίωση των υπαρχουσών υπηρεσιών.
- Την εκπαίδευση, την αρχική και συνεχή κατάρτιση των επαγγελματιών συμβουλευτικής και καθοδήγησης, σε συνεργασία με / ή τη συμπλήρωση αυτών που παρέχονται από τις τρέχουσες υπηρεσίες κατάρτισης στα αρμόδια Υπουργεία Απασχόλησης και Παιδείας.
- Τον καθορισμό των όρων και των κανόνων υπό τους οποίους πρέπει να λειτουργούν οι υπηρεσίες καθοδήγησης και συμβουλευτικής, η συνάφεια και επάρκεια των προσόντων των συμβούλων και των επαγγελματιών καθοδήγησης και η τήρηση των σχετικών μητρώων.
- Τον σχεδιασμό και εφαρμογή δράσεων συμβουλευτικής και καθοδήγησης που υποστηρίζουν το έργο των συμβούλων και της δια βίου υποστήριξης των πολιτών για ανάπτυξη και διαχείριση σταδιοδρομίας (Bimrose, Barnes & Hughes, 2008).
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το E.O.P.P.E.P. είναι:
- Το Εθνικό Κέντρο Euroguidance, μέλος του δικτύου Euroguidance, με την υποστήριξη του Προγράμματος Δια Βίου Μάθησης.
- Ο εθνικός φορέας που εκπροσωπεί την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πολιτικής Δια βίου Προσανατολισμού – ELGPN, που ιδρύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2007 (HOOLEY, 2013 ; McIlveen, Morgan & Bimrose, 2012; Christensen & Larsen, 2011).
Ομάδες στόχου που επωφελούνται από την εργασία του E.O.Π.Π.E.Π.:
- Δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς που παρέχουν υπηρεσίες συμβουλευτικής και επαγγελματικού προσανατολισμού στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της απασχόλησης.
- Ενδιαφερόμενοι πολίτες (φοιτητές σχολείου και πανεπιστημίου, γονείς, άνεργοι, επαγγελματίες κ.λπ. που αναζητούν πληροφορίες σχετικά με υπηρεσίες παροχής συμβουλών και επαγγελματικής καθοδήγησης και ευκαιρίες μάθησης, απασχόλησης και κινητικότητας.
- Όλα τα μέλη της ελληνικής κοινωνίας ως δυνητικοί δικαιούχοι ποιοτικών υπηρεσιών παροχής συμβουλών και επαγγελματικού προσανατολισμού σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο (https://www.eoppep.gr).
Πρόγραμμα Καριέρας και Συμβουλευτικής:
Το πρόγραμμα «Καριέρας και Συμβουλευτικής» είναι ένα ολοκληρωμένο, αναπτυξιακό πρόγραμμα που έχει σχεδιαστεί για να βοηθά τα άτομα να αναπτύσσουν τις ικανότητες τους:
- Στην αυτογνωσία.
- Στην εκπαιδευτική και επαγγελματική βελτίωση και
- Τον προγραμματισμό της σταδιοδρομίας (Smith, 2012).
Μέσω των προγραμμάτων αυτών γίνεται:
- Η διδασκαλία αλλαγών στην αγορά εργασίας και την πολυπλοκότητα του χώρου εργασίας.
- Διεύρυνση των γνώσεων δεξιοτήτων και ικανοτήτων.
- Βελτίωση των δεξιοτήτων λήψης αποφάσεων.
- Αύξηση της αυτοεκτίμησης και των κινήτρων.
- Οικοδόμηση της διαπροσωπικής αποτελεσματικότητας μεγιστοποιώντας τις ευκαιρίες σταδιοδρομίας.
- Βελτίωση της εμπορευσιμότητας και των ευκαιριών απασχόλησης.
- Προώθηση της αποτελεσματικής τοποθέτησης εργασίας.
- Ενίσχυση των εργασιακών σχέσεων (Watts, 2010).
Στο σχολείο του 21ου αιώνα ο Σχολικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός οφείλει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Θα πρέπει και οφείλει να στέκεται αρωγός στις κρίσιμες επαγγελματικές, αλλά και εκπαιδευτικές αποφάσεις που καλείται να πάρει ο νέος (Herr, 1989).
Ο «Επαγγελματικός Προσανατολισμός» Είναι ουσιαστικά μια παροχή βοήθειας στα άτομα, ώστε να ανακαλύψουν τα ταλέντα τους, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους, αλλά και να γνωρίσουν τις επικρατούσες συνθήκες στην αγορά εργασίας. Βασικός σκοπός της είναι οι επιτυχημένες επιλογές για το μέλλον τους (Γαβριήλ, Σαμοΐλης, Βιταλιώτου & Χατζηγιάννογλου, 2000).
Τον σκοπό αυτό λοιπόν τον εκπληρώνει ο «Εκπαιδευτικός Προσανατολισμός», ο οποίος ενημερώνει και για τις επιλογές στην εκπαίδευση. ‘Έτσι, όλα αυτά μαζί αποτελούν τον θεσμό «Συμβουλευτική και Προσανατολισμός», ο οποίος στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας αποτελεί το μάθημα του «Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού» ΣΕΠ το οποίο σχετίζεται με την γενική ανάπτυξη του ατόμου (Γαβριήλ, Σαμοΐλης, Βιταλιώτου & Χατζηγιάννογλου, 2000). Η ανάπτυξη όμως αυτή αφορά τόσο στην προσωπική όσο και στην επαγγελματική του ζωή (Αγνή & Παπάνης, 2007).
Πηγές:
- Athanasou, J.A. & van Esbroeck, R. (Eds.) (2008). International Handbook of Career Guidance. Springer.
- Bimrose, J., Barnes, S-A. & Hughes, D. (2008). Adult Career Progression and Advancement: A five-year study of the effectiveness of guidance. Coventry/London: Warwick Institute for Employment Research/Department for Innovation, Universities and Skills.
- Christensen, G. & Søgaard Larsen, M. (2011). Evidence on Guidance and Counseling. Aarhus: Danish Clearinghouse for Educational Research.
- Filmer-Sankey, C. & McCrone, T. (2012). Developing Indicators for Early Identification of Young People at Risk of Temporary Disconnection from Learning. Slough: NFER.
- Herr, E. L.(1989).Career development and mental health. Journal of Career Development, 16, 5-18.
- Hooley, T., Marriott, J. & Sampson, J.P. (2011). Fostering College and Career Readiness: How career development activities in schools impact on graduation rates and students’ life success. Derby: International Centre for Guidance Studies, University of Derby
- McIlveen, P., Morgan, T. & Bimrose, J. (2012). A longitudinal study of the experience of a career development program for rural school students. Australian Journal of Career Development, 21(1): 22-30
- Powell, P. (2011). Evaluation of the Careers Information, Advice and Guidance (CIAG) Project. Birmingham: BMG Research
- Smith, G. (2012). Engendering Learning and Guidance in Later Life: An empirical study. Available from http://dialogue.eucen. eu/sites/dialogue.eucen.eu/files/P2-UK_CS_Guidance\%20 in\%20later\%20life.pdf [Accessed 20 October 2013]
- Watts, A.G. (2010). National all-age career guidance services: Evidence and issues. British Journal of Guidance and Counselling, 38(1): 31-44.
- Counselling & Vocational Guidance . https://www.eoppep.gr/index. php/en/ counseling-a-vocational-guidance-en
- TRISTRAM HOOLEY. (2013).The Evidence Base on Lifelong Guidance A GUIDE TO KEY FINDINGS FOR EFFECTIVE POLICY AND PRACTICE.
- From policy to practice A systemic change to lifelong guidance in Europe. European Centre for the Development of Vocational Training, 2008. https://www.cedefop. europa.eu/files/etv/Upload/Information_resources/Bookshop/505/5182_en.pdf
- Ο ρόλος του ΕΟΠΠΕΠ https://www.eoppep.gr/index.php/el/work-guidance-and-consulting/eoppep-syep/eoppep-part
- Αγνή Β., Παπάνης Ε. (2007). Ο Επαγγελματικός Προσανατολισμός. Στο epapanis.blogspot.com/2007/09/blog-post_7902.html
- Γαβριήλ, Ά., Σαμοϊλης, Π., Βιταλιώτου, Α., & Χατζηγιάννογλου, Θ. (2000). Συμβουλευτική – Προσανατολισμός. Αθήνα: Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.
- Μαλικιώση-Λοΐζου, Μ. (2011).Η Συμβουλευτική Ψυχολογία στην Ελλάδα σήμερα. Hellenic Journal of Psychology, 8, 266-288.
Ο Αρθρογράφος
