ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ”ΠΛΗΡΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΑΤΟΜΟΥ”
Γράφει η Έλενα Τσακιρίδου
Πώς θα μπορούσε να οριστεί το “πλήρως λειτουργικό άτομο”; Σίγουρα μπορεί να λάβει κανείς τόσους διαφορετικούς ορισμούς όσοι και οι άνθρωποι στον κόσμο. Κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι “πλήρως λειτουργικός” είναι αυτός με τις περισσότερες επιτυχίες, άλλος αυτός που χαμογελάει συχνότερα και άλλος αυτός με τις λιγότερες έγνοιες.
Ο Carl Rogers, πατέρας της προσωποκεντρικής προσέγγισης της Ψυχολογίας, προσέγγισης που τοποθετεί την ανθρώπινη εμπειρία στο επίκεντρο, μίλησε εκτενώς για την ανθρώπινη φύση, ορίζοντάς την ως κατά βάση θετική. Βασική ιδέα του Rogers είναι ότι κινητήριος δύναμη του ανθρώπου είναι η τάση για αυτοπραγμάτωση, δηλαδή η εκπλήρωση των εσωτερικών του/της δυναμικών και η κινητοποίηση προς την προσωπική ανάπτυξη. Μάλιστα, μίλησε για την “αυτοπραγμάτωση” ως μία “οργανισμική” τάση, δηλαδή εγγενή και βιολογική. Είμαστε, λοιπόν, “προγραμματισμένοι” να κοιτάμε μπροστά, να θέτουμε στόχους, να δουλεύουμε για την εκπλήρωσή τους και μόλις επιτευχθούν να στρεφόμαστε προς νέους, σε μία αέναη προσπάθεια αξιοποίησης του δυναμικού μας.
Στην βάση αυτή, ο Rogers μίλησε για το “πλήρως λειτουργικό άτομο” (fully-functioning person), την πιο προσαρμοστική, ευέλικτη και αποδοτική εκδοχή του καθενός μας. Τι χαρακτηριστικά έχει, λοιπόν, ένα άτομο που αυτοπραγματώνεται και εξελίσσεται; Αρχικά, υπάρχει μία συνέπεια με το εσωτερικό δυναμικό, δηλαδή το ποιοι πραγματικά είμαστε είναι σχετικά κοντά με το ποιοι θα θέλαμε να είμαστε. Έτσι, συνειδητοποιούμε πλήρως όλες μας τις εμπειρίες και απομακρυνόμαστε από όρους αξίας. Δηλαδή, δεν μας απασχολεί το ποιοι “θα έπρεπε να είμαστε”, το ποιοι μας λέει η κοινωνία να είμαστε και το ποιοι μας λένε τα εκάστοτε στερεότυπα και νόρμες να είμαστε.
Φυσικά, το να είναι κανείς “συνεπής” με τον εαυτό του δεν σημαίνει ότι θα νιώθει αυτό που στερεοτυπικά ονομάζουμε “ευτυχία” και “χαρά”. Η “συνέπεια” ορίζεται περισσότερο ως μια διαδικασία όπου είμαστε συνεχώς ανοιχτοί σε νέες εμπειρίες, χωρίς να νιώθουμε την ανάγκη να αμυνόμαστε. Δηλαδή, είμαστε έτοιμοι/ες για ό,τι νέο έρθει, δεν φοβόμαστε να το ζήσουμε, αποδεχόμαστε την κάθε διαδικασία και εμπειρία, και στο ζενίθ της λειτουργικότητάς μας, είμαστε κι εμείς οι ίδιοι μία διαδικασία. Δεν επαναπαυόμαστε, δεν ζούμε σε “στεγανά” δεν κινούμαστε συνεχώς στην ζώνη ασφαλείας μας αλλά δοκιμάζουμε, διεκδικούμε και εξελισσόμαστε. Κατ’ επέκταση, το άτομο δεν νιώθει να απειλείται από την εμπειρία, δεν φοβάται την “μη επιτυχή” έκβαση και συνεχίζει χωρίς τα “δεσμά” της πιθανής “αποτυχίας” να τον κρατάνε πίσω. Με αυτόν τον τρόπο, δεν νιώθει την ανάγκη ούτε να ελέγξει ούτε να δομήσει μία εμπειρία αλλά είναι ευέλικτο και αίρεται η δυσκαμψία του. Κύριο μέλημα δεν είναι το τι θα γίνει, πόσο σίγουρος/η είμαι ότι θα γίνει όπως το έχω στο μυαλό μου αλλά το ότι “ό,τι κι αν γίνει εγώ είμαι σε ετοιμότητα να το ζήσω”. Στη βάση των ανθρωποκεντρικών ιδεών του Rogers, μπορούμε να κρατήσουμε την σημασία απέναντι στη ανοιχτότητα στις εμπειρίες. Άλλωστε, όπως χαρακτηριστικά λέει ο ίδιος, “Life is about being and becoming” μιλώντας για μία μόνιμη εξέλιξη και ένα διαρκές ταξίδι ανάπτυξης.
Πηγές:
- Fall, K. A., Miner Holden, J., & Marquis, A. (2010). Theoretical models of counseling and psychotherapy (2nd ed.). Routledge.
-
Μαλικιώση-Λοΐζου, Μ. (2017). Συμβουλευτική ψυχολογία. Πεδίο
Ο Αρθρογράφος
