Δουλεύοντας στον χώρο της ψυχικής υγείας: Σκέψεις μιας τελειόφοιτης
Έχουν γραφτεί πολλές θεωρίες για τον λόγο που επιλέγει κανείς να ασχοληθεί με τον τομέα της ψυχικής υγείας. Υπάρχει η εικόνα του “παντοδύναμου” θεραπευτή που επιθυμεί να “σώζει” τους άλλους, να είναι σημαντικός για αυτούς μιας και κάτι τέτοιο είναι αντίστοιχα σημαντικό για την προσωπική του ταυτότητα. Ή ο “πληγωμένος” θεραπευτής που “στερήθηκε” άνευ όρων αποδοχής, μεγάλωσε πιθανώς σε ένα περιβάλλον με διττά μηνύματα ή κριτική, κι έτσι αποφασίζει-συνειδητά ή μάλλον ασυνείδητα- να πράξει ακριβώς το αντίθετο. Ή κι εκείνος που σκέφτεται το κύρος, την αναγνώριση, το πτυχίο να κοσμεί τον τοίχο του γραφείου του.
Τα ακούς συχνά, από το πρώτο ακόμα έτος των σπουδών σου, και προσπαθείς να σκεφτείς τι θα ίσχυε περισσότερο για σένα. Προσωπικά, θα μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου χαρούμενο σε πολλά επαγγέλματα, με μοναδική “προϋπόθεση” την επαφή με κόσμο. Από το service, το marketing και την δημοσιογραφία, μέχρι τον χώρο της εκπαίδευσης και των θετικών επιστημών. Ωστόσο, τίποτα νοερά δεν ενέπνεε αυτήν την αίσθηση του “είσαι στο σωστό μέρος” όπως η ψυχολογία.
Και έρχεται το τελευταίο έτος σπουδών, ένα σκαλοπάτι πριν την τήβεννο, κι είτε μέσα από την πρακτική άσκηση είτε μέσα από εθελοντισμό, έρχεσαι σε πολύ πιο άμεση επαφή με το αντικείμενο. Βλέπεις μπροστά σου, με σάρκα και οστά, όλους εκείνους τους θεραπευόμενους που διάβαζες θεωρητικά στα βιβλία και στις βινιέτες. Και αναλογίζεσαι, τι θα έκανες εσύ; Τι θα έλεγες εσύ; Πού θα έκανες ένα διάλειμμα σιωπής να “καθίσει” κάτι μέσα τους; Τι μπορεί να σημαίνει για σένα ότι ο Χ σού βγάζει μια απίστευτη συμπάθεια και θέλεις να τον αγκαλιάσεις ήδη στα πρώτα δέκα λεπτά μοιράσματος; Ή ότι ο Ψ σε κάνει να νυστάζεις και πιάνεις τον εαυτό σου να ρίχνει κλεφτές ματιές στο ρολόι; Μήπως απλά ο Χ μοιάζει υπερβολικά σε έναν φίλο σου από τα παλιά; Ή μήπως νυστάζεις γιατί είσαι σερί από πάρτι, και ίσως δεν χρειάζεται να το κάνεις τόσο περίπλοκο;
Και μετά, πιάνεις τον εαυτό σου να θέλει να καθίσει σε ένα παγκάκι στην παραλιακή, με το τετράδιο που σημείωνες κλεφτά στην συνεδρία, και να αναλογιστείς. Ή να αδημονείς να συζητήσεις τα πάντα με την επόπτρία σου. Να ανυπομονείς να της πεις κάθε σκέψη σου, σύνδεση, μοτίβο και συναίσθημα. Να αποζητάς εκείνη την επερχόμενη συζήτηση μετά από κάθε συνεδρία, εμπλουτίζοντας τις σημειώσεις σου, απτά αλλά και νοερά. Και κάπως, πάντα ξέρεις ότι είσαι εκεί, σε άμεση επαφή με τον ρόλο σου, αλλά μόνιμα σε ένα “safe space” ότι “μπορώ να μοιραστώ ό,τι θέλω με κάποιον άλλον”. Να ακουμπήσω κάτι “δύσκολο” και να γίνει πιο διαχειρίσιμο. Να μοιραστώ μια στιγμή πληρότητας και σύνδεσης και ο ενθουσιασμός να διπλασιαστεί. Και την άλλη μέρα, η επαφή είναι ακόμα αμεσότερη. Και το ημερήσιο session σου με το παγκάκι μεγαλύτερο. Και η εποπτεία ουσιαστικότερη.
Ακόμα και μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα, είναι λες και προστίθεται στον εαυτό σου ένα νέο κομμάτι που δεν ήξερες ότι διέθετες. Που χτίζεται σταδιακά, που εμπνέεται από τον κάθε θεραπευόμενο, γεμάτο ευελιξία, αυτοπαρατήρηση και μια άλλη, πιο υπερβατική, σύνδεση με τον κόσμο. Είναι λες και αποκτάς ένα νέο φίλτρο που δεν ήξερες ότι διέθετες. Μιας άνευ όρων αποδοχής, αλλά τόσο “άνευ” που βλέπεις το κάθε άτομο σαν μια ολότητα που το μόνο που αισθάνεσαι είναι σεβασμό για την ευαλωτότητα αλλά και για την ανθεκτικότητα που ξέρει-ή δεν ξέρει-ότι έχει.
Εκείνος που θα επιδιώξει οπτική επαφή μόνο κατά τα τελευταία δέκα λεπτά, και σε όλη την διάρκεια θα κρατάει το μπουφάν στα χέρια του, σε μια ετοιμότητα να φύγει. Εκείνη που θα μπει με το πιο φωτεινό και ενθαρρυντικό χαμόγελο, θα κάνει από μόνη της χειραψία και θα ρωτήσει πρώτη πώς δουλεύουν τα πάντα. Πριν εκτεθεί, πριν γίνει ευάλωτη, θα σιγουρευτεί ότι είναι ένα ασφαλές μέρος για μοιράσματα. Εκείνος που θα σπρώξει την πόρτα δυνατά, έτσι που θα πεταχτείς πάνω και θα παραπονεθεί για το ότι έκανε δέκα ώρες να βρει τον όροφο.
Εκείνη που θα επικεντρώνεται σε όλη την συνεδρία στα “champagne problems” της καθημερινότητας, και θα μοιραστεί ένα ζήτημα που χρήζει συζήτησης πέντε λεπτά πριν τελειώσει ο χρόνος. Εκείνος που θα τον ακούς και θα διαφωνείς με κάθε λέξη. Σαν να έχει μαντέψει την φεμινιστική θεώρησή σου για την ζωή και λέει κάθε αντίθετη πρόταση που θα μπορούσε να υπάρξει. Και εσύ νιώθεις την ανάγκη να δεις αν ισχύει ακόμα αυτή η “άνευ όρων αποδοχή”, να την συνδυάσεις με την αυθεντικότητα, το “without faking a smile” και να προχωρήσετε.
Όλη η εμπειρία δεν είναι παρά ένας χώρος ανάπτυξης σε πολλαπλά επίπεδα και με αμοιβαία κατεύθυνση. Σαν να δοκιμάζεις τα όριά σου, ενώ ταυτόχρονα χρειάζεται να οριοθετήσεις κάποιον άλλον. Σαν να προσπαθείτε να βάλετε σε κουτάκια ένα “χάος”, ενώ ξαφνικά θυμάσαι ότι δεν αρέσουν σε κανέναν σας τα κουτάκια. Και τελικά, καταλήγετε στην αποδοχή και με έναν “μαγικό” τρόπο, πάντα σε εκείνο το σημείο, όλα αποκτούν διαφορετικό νόημα.
Ο Αρθρογράφος
