ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ
Γράφει η Έλενα Σταθοπούλου
Οι τραυματικές εμπειρίες δεν έχουν ηλικία. Το ψυχικό τραύμα που μπορεί να υποστεί ενα παιδί, προσδιορίζεται ως μια αγχώδη εμπειρία που επιδρά άμεσα στην συναισθηματική του κατάσταση. Προκύπτει απο πληθώρα συμβάντων όπως πένθος λόγω απώλειας κάποιου οικείου ή ακόμα και του κατοικιδίου του, κακοποίηση, καταστροφικά γεγονότα και καταστάσεις που διαταράσσουν την ασφάλεια του ή είναι απειλητικές για την ζωή του.
Το βίωμα αυτό συχνά είναι υπεύθυνο για την πρόκληση έντονου φόβου, άγχους και ερμηνεύεται ως κάτι εξαιρετικά απειλητικό, ικανό να «ρήξει» τα ψυχικά αποθέματα του παιδιού. Το τραύμα βιώνεται εντελώς διαφορετικά απο το κάθε παιδί και γι αυτό πρόκειται για κάτι εντελώς προσωπικό.
Τραυματικά περιστατικά οδηγούν συχνά σε τραυματικές επιπτώσεις, ικανές να εγγράφονται στην μνήμη και στην συνείδηση αλλά και στην μετά-μνήμη (Postmemory) σύμφωνα με την Hirsch. Ειναι πιθανό μια τραυματική εμπειρία που βίωσε ένα παιδί να κατέχει το παρόν και να παρερμηνεύονται γεγονότα στην ενήλικη ζωή του.
Οι επιπτώσεις αυτές μπορέι να σχετίζονται με μη ελεγχόμενη αναβίωση του περιστατικού (flashback) ή και ανάκληση όταν υπάρχουν οπτικά, ηχητικά ή οσφριτικά ερεθίσματα που παραμπέμπουν στο εν λόγω περιστατικό. Σε άλλες περιπτώσεις, το τραύμα αποτυπώνεται ως αδυναμία ανάκλησης μνήμης στο βίωμα, σύγχυση της χρονολογικής ακολουθείας καθώς και απώλεια σημαντικών πληροφοριών που σχετίζονται με το περιστατικό. Ακόμα, προκαλούνται και σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι , πονόκοιλοι, αϋπνία ή έντονη κόπωση, χωρίς να υπάρχει κάποια οργανική αιτία.
Πώς να βοηθήσω;
Η παροχή στήριξης ακριβώς μετά απο την τραυματική εμπειρία του παιδιού παίζει σημαίνοντα ρόλο στην διαχείρηση του τραύματος.
-Αποφύγετε ερεθίσματα που μπορεί να του θυμίζουν το τραυματικό γεγονός καθώς και καταστάσεων που προκαλούν στο παιδί έντονο συναισθηματικό βάρος.
-Μην υποτιμάται τα παράπονά του. Ενθαρρύνετε την επικοινωνία μαζί του.
– Προτρέψτε το παιδί να απευθυνθεί σε εσάς ή σε κάποιο άτομο που εμπιστεύετε σε περίπτωση έντονου συναισθηματικού φορτίου ή να το εκτονώσει μέσω της ζωγραφικής ή κάποιας αθλητικής δραστηριότητας που θα του είναι ευχάρηστη.
– Ενισχύστε την ψυχική ανθεκτικότητα του, επισημαίνοντας του φράσεις όπως« Παρ’όλες τις δυσκολίες, τα καταφέραμε» κλπ.
– Κινητοποιήστε το παιδί να μειώσει την κοινωνική του απομόνωση προσκαλώντας φίλους ή κάνοντας ευχάρηστες δραστηριότητες.
– Προσδιορίστε τις ανάγκες του παιδιού και εφαρμόστε τις έμπρακτα.
«Την μνήμη όπου και να την αγγίξεις, πονεί»
Γ.Σεφέρης
Πηγή:
- Μέριμνα (2018): Στήριξη παιδιών μετά από ένα καταστροφικό γεγονός.
- https://merimna.org.gr/wp-content/cache/all/index.html
Ο Αρθρογράφος
