ΟΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΣΗΜΕΡΑ
Τις τελευταίες δεκαετίες, παρατηρούνται μεγάλες αλλαγές στο κομμάτι των μαθησιακών δυσκολιών. Πραγματοποιούνται πολλές νέες έρευνες, ενώ παράλληλα υπάρχει ενημέρωση και ευαισθητοποίηση, σε αντίθεση με παλαιότερες εποχές όπου η αποτυχία σε σχολικές επιδόσεις θεωρούταν στίγμα και ένδειξη τεμπελιάς. Γίνονται μεγάλες προσπάθειες από γονείς και εκπαιδευτικούς να φύγει πια η ταμπέλα του καλού και του κακού μαθητή. Το κάθε παιδί έχει δυνατότητες και αδυναμίες και αυτό είναι φυσιολογικό. Αναφορικά με τις μαθησιακές δυσκολίες, πρόκειται για μία ανομοιογενή ομάδα διαταραχών με δυσκολίες στους τομείς:
- ακρόασης,
- ομιλίας,
- γραφής,
- ανάγνωσης,
- συλλογισμού,
- μαθηματικών.
Δεν είναι απαραίτητα τα ελλείμματα σε όλους τους παραπάνω τομείς για να θεωρηθεί πως ένα παιδί ή ένας έφηβος έχει μαθησιακές δυσκολίες. Ο εντοπισμός γίνεται συνήθως εξαιτίας της σχολικής αποτυχίας, ιδίως στην ανάγνωση, την γραφή και τα μαθηματικά. Παρόλο που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την σχολική ζωή του μαθητή, είναι κάτι το οποίο λόγω των αισθημάτων ντροπής και ματαιοδοξίας, συχνά το ‘κουβαλά’ πάνω του και στους υπόλοιπους τομείς της καθημερινότητάς του.
- Στην ανάγνωση, το βασικότερο έλλειμμα είναι αυτό της αποκωδικοποίησης. Από νεαρή ηλικία το παιδί δεν είναι σε θέση να ταυτίσει το γράμμα με τον ήχο που αυτό παράγει (φώνημα), δεν κατανοεί την έννοια των συλλαβών, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να διαβάσει σωστά μία λέξη. Δυσκολίες υπάρχουν και στον τομέα της ευχέρειας, όπου ο μαθητής διαβάζει αργά, χωρίς έκφραση και συχνά σταματά για να συλλαβίσει. Ακόμη και αν η ανάγνωση είναι σε καλό στάδιο, αυτό δεν προϋποθέτει ότι έχει κατακτηθεί ο τομέας της κατανόησης στον οποίο ο μαθητής χρειάζεται να συνδυάσει τις προ υπάρχουσες γνώσεις του με τις νέες που μόλις διάβασε ώστε να βγάλει ένα συμπέρασμα. Η δυσκολία στην ανάγνωση δείχνει να εντείνεται κατά την εισαγωγή στο Γυμνάσιο, καθώς αυξάνονται και οι μαθησιακές απαιτήσεις (Παντελιάδου, 77).
- Στο κομμάτι της γραφής, το πρωταρχικό σημάδι το οποίο προϊδεάζει την ύπαρξη μαθησιακών δυσκολιών είναι η ορθογραφία. Παρατηρούνται αρκετά ορθογραφικά λάθη, ενώ, η γραφή είναι αργή και δυσανάγνωστη. Από πλευράς κειμένων συχνά λείπουν τα σημεία στίξης και υπάρχει δυσκολία στην διάκριση των κεφαλαίων και των μικρών γραμμάτων. Το λεξιλόγιο συνήθως είναι φτωχό και δεν υπάρχει οργάνωση στα κείμενα (π.χ. παραγραφοποίηση).
- Η μαθησιακή δυσκολία στα μαθηματικά ονομάζεται αλλιώς δυσαριθμησία. Ο μαθητής δυσκολεύεται στην κατανόηση μαθηματικών όρων (π.χ. κλάσματα, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός…). Συνήθως δεν μπορεί να συγκρατήσει την προπαίδεια και μπερδεύει τα μαθηματικά σύμβολα. Παράλληλα, δυσκολεύεται στην επίλυση προβλημάτων καθώς δεν μπορεί να αποτυπώσει εύκολα τις σκέψεις του οργανωμένα στο χαρτί.
Διάγνωση
Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, η διάγνωση ενός μαθητή με μαθησιακές δυσκολίες γίνεται μόνο από τα Κέντρα Διαφοροδιάγνωσης, Διάγνωσης και Υποστήριξης Ειδικών Εκπαιδευτικών Αναγκών (ΚΕΔΔΥ), από Ιατροπαιδαγωγικά Κέντρα (ΙΠΔ), καθώς και από την Ειδική Διαγνωστική Επιτροπή Αξιολόγησης (ΕΔΕΑ). Ειδικά για την δημόσια εκπαίδευση, οποιαδήποτε ιδιωτική διάγνωση από κάποιον ιδιώτη δεν γίνεται αποδεκτή.
Κατά την διαδικασία της αξιολόγησης του παιδιού χρειάζεται η συλλογή ορισμένων πληροφοριών. Αρχικά, δίνονται στον μαθητή κάποια ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της νοημοσύνης, των δυνατοτήτων και των αδυναμιών του. Το πιο γνωστό τεστ το οποίο πραγματοποιείται είναι το WISC-V, το οποίο καλύπτει ηλικίες 6 – 16 ετών. Πέρα από αυτό, χρειάζεται να συλλεχθούν περαιτέρω πληροφορίες για τον μαθητή. Ο ειδικός αποσπά στοιχεία για το ατομικό ιστορικό του παιδιού (διαδικασία τοκετού, πότε μίλησε, πότε περπάτησε…) καθώς και το ιατρικό ιστορικό του (τυχόν φαρμακευτική αγωγή, ασθένειες, κληρονομικές διαταραχές…). Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το οικογενειακό υπόβαθρο (πληροφορίες για τους γονείς όπως το κοινωνικό και μορφωτικό τους επίπεδο, τυχόν διαζύγιο…). Αξιόλογη είναι και η συμβολή των δασκάλων και των γονέων όσον αφορά σε πληροφορίες και καταστάσεις που παρατηρούνται στο σχολικό και οικογενειακό περιβάλλον. Δίνεται βάση ακόμη και στην παρούσα αξιολόγηση του μαθητή την ίδια ώρα της εξέτασης όπου ο ειδικός μπορεί να αποσπάσει στοιχεία του χαρακτήρα του. Τέλος, ειδικός παιδαγωγός αναλαμβάνει την μαθησιακή εκτίμηση του παιδιού μέσα από προφορική και γραπτή αξιολόγηση (Παντελιάδου, 95).
Σημαντική κρίνεται η έγκαιρη παρέμβαση ανάλογα με την δυσκολία του μαθητή. Λογοθεραπευτές, ειδικοί παιδαγωγοί και ψυχολόγοι είναι σε θέση να γίνουν αρωγός στην μαθησιακή διαδρομή και να την κάνουν όσο πιο εύκολη μπορεί να γίνει. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η εκπαιδευτική παρέμβαση, τόση μεγαλύτερη βελτίωση θα υπάρξει. Η ενισχυτική διδασκαλία που παρέχεται πλέον από τα σχολεία αποτελεί μεγάλη ευκαιρία για μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες, καθώς ενισχύεται η παροχή βοήθειας και η ισότιμη θέση όλων των μαθητών μέσα στις σχολικές αίθουσες. Προϋπόθεση όλων αυτών είναι η συνεργασία των γονέων με τους ειδικούς παιδαγωγούς και η αμοιβαία εμπιστοσύνη.
Πηγές
- Παντελιάδου, Σ. (2011). Μαθησιακές Δυσκολίες και Εκπαιδευτική Πράξη. Τι & Γιατί. Αθήνα: πεδίο
Ο Αρθρογράφος
