«ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: ΟΔΗΓΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ»

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ: ΟΔΗΓΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ

Μας γράφει ο Μάριος Καραβασίλης

Ομολογουμένως η εκμάθηση της αρχαίας ελληνικής γραμματικής αποτελεί δύσκολη αποστολή για μερίδα μαθητών και μαθητριών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσω να σε διευκολύνω σε αυτό που ίσως θεωρείς ακατόρθωτο. Εδώ που τα λέμε, το παραδέχομαι , δεν είναι και εύκολο..

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Η εκμάθηση αρχικών χρόνων , όπως έχεις ακούσει επανειλημμένως, αποτελεί θεμελιώδη λίθο.

Βήμα 1ο: Το σχολικό εγχειρίδιο της αρχαίας ελληνικής γραμματικής , δυστυχώς, δεν είναι εύχρηστο και περισσότερο μπερδεύει παρά διευκολύνει τους μαθητές. Επομένως η αγορά μιας γραμματικής αρχαίων ελληνικών είναι χρήσιμη και απαραίτητη. Μην διστάσεις!

Βήμα 2ο: Πιάσε στυλό και τετράδιο! Μην προσπαθήσεις να αποστηθίσεις με ανάγνωση τους αρχικούς χρόνους ρημάτων. Αντιθέτως , γράψε και ξανάγραψε. Η παραδοσιακή αντιγραφή είναι και ο πιο αποτελεσματικός τρόπος.

Βήμα 3ο: Κλείσε το βιβλίο και γράψε σε νέα σελίδα. Τώρα ήρθε η ώρα να ελέγξεις την πρόοδο σου . Προσπάθησε να γράψεις τους αρχικούς χρόνων των ρημάτων που διάβασες σε ενεργητική και παθητική φωνή.

Βήμα 4ο: Επανάληψη μήτηρ μαθήσεως. Κάνε την ίδια διαδικασία μέχρι να γράψεις τα πάντα σωστά . Ακούγεται τετριμμένο, πλην όμως δοκιμασμένο!

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στα εξής ρήματα:

Ἁλίσκομαι : (Μετάφραση: κατακτώμαι, αλώνομαι ή κάτι έχει αποκτηθεί ,έχει κερδηθεί) .Το συγκεκριμένο ρήμα είναι ιδιαίτερα συχνό σε κείμενα ιστοριογραφικού και στρατιωτικού χαρακτήρα . Ιδιαίτερη προσοχή στην κλίση του Αορίστου. Και μην ξεχνάς ότι το Ἁλίσκομαι είναι το παθητικό του Αἱρῶ.
Αἱρῶ: (Μετάφραση: παίρνω για τον εαυτό μου , επιλέγω , εκλέγω , κατακτώ , καταδικάζω κάποιον ένοχο). Συναντάται σε κείμενα ιστοριογραφικού αλλά και δικανικού χαρακτήρα. Προσοχή στην κλίση του β’ αορίστου. Προσοχή και στην κλίση παρακειμένου και υπερσυντελίκου ( με -η) ώστε να αποφεύγεται η σύγχυση με τον παρακείμενο του λέγω ( με -ει).
Εἶμι: (Μετάφραση: Έρχομαι) Ανώμαλη κλίση Ενεστώτα και Παρατατικού . Προσοχή στην κλίση του β’ Αορίστου , ιδιαίτερα στην προστακτική β’ ενικού. Δεν πρέπει να συγχέεται με το ρήμα εἰμί .
Οἶδᾰ: (Μετάφραση: Γνωρίζω ). Ένα από τα πιο συχνά και συνηθισμένα ρήματα της αρχαίας ελληνικής. Το ρήμα παρουσιάζει ιδιαιτερότητες σε όλους τους χρόνους και τις εγκλίσεις . Η αποστήθιση των αρχικών του χρόνων γίνεται ευκολότερη αν τους χωρίζει κανείς σε δύο μέρη ( 1ο Ενεστώτας, Παρατατικός, Μέλλοντας 2ο , Αόριστος , Παρακείμενος , Υπερσυντέλικος). Το θέμα -οιδ με μικρές παραλλαγές παραμένει ίδιο στους 3 πρώτους χρόνους , ενώ έπειτα το θέμα αλλάζει σε -εγν.
Φέρω: Το ρήμα φέρω αν και όχι τόσο συχνό όσο τα προηγούμενα , χρίζει ιδιαίτερης προσοχής. Ο β΄Αόριστος ,ἤνεγκον, είναι αγαπημένο θέμα για εγκλητική αντικατάσταση. Ο μέλλοντας , είναι αναγκαίος τόσο για ασκήσεις γραμματικής όσο και για ασκήσεις ετυμολογικών -λεξιλογικών. Ετυμολογικά μιλώντας η λέξη οισοφάγος προέρχεται βεβαίως από τον μέλλοντα , οἴσω, του ρήματος φέρω!

Τώρα, λοιπόν, ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. Σε λίγο καιρό αυτό που ίσως σε αγχώνει τώρα, θα σου φαίνεται.. παιχνιδάκι. Βέβαια, όπως γνωρίζεις και συ, το σημαντικότερο πέρα από κάθε μέθοδο εκμάθησης της γραμματικής, είναι να μην αφήνεις μαθησιακά κενά που μερικές φορές αποδεικνύονται ανυπέρβλητο εμπόδιο. Από μεριάς μου ό, τι είχα να πω το είπα! Ήρθε η δική σου η σειρά..

Πηγές: