ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΤΟΕΚΠΛΗΡΟΥΜΕΝΗ ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ ΣΤΗ ΜΑΘΗΜΕΝΗ ΑΒΟΗΘΗΣΙΑ
Η επιτυχία και η αποτυχία είναι δύο έννοιες που διέπουν τη ζωή του ανθρώπου από μικρή ηλικία. Πρόκειται για δύο καταστάσεις τόσο υποκειμενικές και προσωπικές, οι οποίες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Προφανώς η επιτυχία συνοδεύεται με ευχάριστα συναισθήματα, ενώ η αποτυχία με δυσάρεστα ή ακόμη καλύτερα κάπως έτσι τα έχει συνδέσει ο άνθρωπος στο μυαλό του. Το ζήτημα είναι πως συνδέονται αυτές οι δύο έννοιες με τη λεγόμενη «αυτοεκπληρούμενη προφητεία» και τη «μαθημένη αβοηθησία».
Γενικότερα στον χώρο της Εκπαίδευσης και ειδικότερα της Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, η αυτοεκπληρούμενη προφητεία συμβαίνει όταν οι εκπαιδευτικοί έχουν σχηματίσει μία συγκεκριμένη εικόνα για τους μαθητές τους με αποτέλεσμα να περιμένουν από τους «καλούς μαθητές» Άριστα και «από τους λιγότερους καλούς» μέτρια ή και καθόλου καλά αποτελέσματα. Τη δεκαετία του ’60, πραγματοποιήθηκαν ανάλογες έρευνες που επιβεβαίωναν τα παραπάνω και τους δασκάλους να έχουν ήδη σχηματισμένη άποψη για τους μαθητές τους ανάλογα με τις επιδόσεις στα μαθήματά τους. Όλη αυτή η προδιάθεση είναι λογικό να οδηγήσει και κάποιους λιγότερο καλούς μαθητές στη μαθημένη αβοηθησία. Η μαθημένη αβοηθησία ορίζεται ως μία διαδικασία επανειλημμένων αποτυχιών και στην οριστική παραίτηση της οποιασδήποτε προσπάθειας. Ανάλογες έρευνες οδήγησαν στα συμπεράσματα ότι οι μαθητές με μαθημένη αβοηθησία βιώνουν αποτυχία στην ανάληψη δράσης, μάθησης και τη δημιουργία συναισθηματικών προβλημάτων. Δεν βιώνουν δηλαδή κάποιο είδος επιτυχίας και φθάνουν στο σημείο παραίτησης ή και αδιαφορίας του ίδιου του αντικειμένου.
Πέρα από το πεδίο της εκπαίδευσης, το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και σε επαγγελματικό επίπεδο. Οι εργοδότες σε ρόλο δασκάλων είναι θετικά προσκείμενοι προς ένα «καλό» βιογραφικό και το αντίθετο σε ένα «κακό» βιογραφικό, προτού καν προχωρήσουν σε κάποια συνέντευξη. Άρα η επιτυχία και η αποτυχία δεν εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από το ίδιο το άτομο, άλλα και επιπλέον παράγοντες. Η προσπάθεια που θα καταβάλλει, η κριτική που θα του ασκηθεί(εξωτερικός παράγοντας και μη προβλέψιμος), η προσωπικότητα του, η υπομονή, η επιμονή και η θετική διάθεση είναι κάποια απο τα στοιχεία που οδηγούν στην επιτυχία.
Προσωπικά, πιστεύω πως η ζωή είναι έτσι διαμορφωμένη που θα φέρει στον καθένα μας και ευκολίες και δυσκολίες και όχι επιτυχίες ή αποτυχίες. Το θέμα είναι πως τις διαχειριζόμαστε αυτές. Η επιτυχία είναι ένα ευχάριστο συναίσθημα, το οποίο πρέπει να το βλέπει κανείς με ωριμότητα και όχι με επανάπαυση. Αντίστοιχα η αποτυχία σίγουρα προκαλεί απογοήτευση, αλλά όχι παραίτηση. Το θέμα είναι να προχωρήσει κανείς και στο επόμενο εμπόδιο να λάμψει.
Άρα, επιστρέφοντας στον τίτλο μπορεί να καταλάβει κανείς ότι ο καθένας μας μπορεί να βρεθεί στη θέση του δασκάλου(αυτοεκπληρούμενη προφητεία) και του μαθητή(μαθημένη αβοηθησία) και δεν εννοώ μόνο στο χώρο της εκπαίδευσης. Το τρίπτυχο της επιτυχίας λοιπόν ας γίνουν η προσπάθει, η υπομονή και επίτευξη των στόχων σου.
Πηγές:
Elliott, S., Kratochwill, T., Littlefield-Cook, J., & Travers, J. (2008) Εκπαιδευτική ψυχολογία (μτφρ. Μ. Σόλμαν & Φ. Καλύβα), Αθήνα, Gutenberg.
Ο Αρθρογράφος
