ΠΕΝΘΟΣ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΟΥ-ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΔΥΣΚΟΛΟ;
Σκύλος, γάτα, κουνέλι, χάμστερ, ακόμα και ψάρι ή καναρίνι ή άλλα πιο σπάνια οικόσιτα ζώα που έχουμε/είχαμε στην ζωή μας. Πλάσματα τα οποία μας συντροφεύουν για ένα μικρό τμήμα του ταξιδιού μας, ενώ για εκείνα, εμείς αποτελούμε όλη την διάρκεια της ζωής τους. Το μοναδικό σπίτι το οποίο ξέρουν, χωρίς να αμφιβάλλουν για εμάς, χωρίς να μας κρίνουν ή να αξιολογούν το καθετί που κάνουμε, με γνώμονα τον εαυτό τους.
Κι έρχεται εκείνη η στιγμή που φεύγουν. Αν είμαστε “τυχεροί”, το περιμένουμε, έχουμε δει τα σημάδια, έχουμε προετοιμάσει το έδαφος. Αν πάλι όχι, είναι κάτι ξαφνικό, κάτι που δεν μπορεί να προβλέψει κανένας νευρώνας. Μπορεί να ξυπνήσουμε για μια τυπική μέρα, να πάμε στις δουλειές μας, να εκνευριστούμε που χάσαμε το λεωφορείο ή που ο καφές που παραγγείλαμε είναι γλυκός, κι όχι μέτριος. Και να συμβεί τότε. Μέσα στα μικρά, καθημερινά-κάπως πεζά-πράγματα.
Κι εμείς; Θα προσπαθήσω να μην εμποτίσω αυτό το άρθρο με πολλά προσωπικά στοιχεία και εμπειρίες κι ας έχω “χάσει” δύο σκύλους και οχτώ γάτες στα εικοσιένα χρόνια ζωής μου. Όμως, αυτό που θα ήθελα να πετύχω είναι να θίξω έστω και λίγο αυτό το θέμα που θεωρείται επουσιώδες από πολλούς. Γιατί είναι συχνό, γιατί ήμουν εκεί, γιατί ήσουν εκεί και όλ@ κάποια στιγμή θα το ζήσουμε.
Ξεκινάω από το ερώτημα “γιατί είναι τόσο δύσκολο να χάνεις ένα ζωάκι;”. Έχω ακούσει πολλούς ανθρώπους να δηλώνουν ότι βίωσαν πιο δύσκολα την απώλεια ζώου παρά συγγενή. Αυτή η δήλωση συνήθως έρχεται με το συναίσθημα της ενοχής για τις τόσο μεγάλες διαστάσεις που έχει πάρει το πένθος τους.
Έχω ακούσει παιδί που δεν ήθελε πια να φάει ή να πάει σχολείο επειδή έχασε τον σκύλο του. Και η απόκριση του περιβάλλοντος ήταν ότι “βρήκε την τέλεια δικαιολογία για να τεμπελιάσει”. Έχουμε και λέμε, λοιπόν: Ο πρώτος λόγος που είναι τόσο συναισθηματικά δύσκολη η απώλεια του αγαπημένου σου κατοικίδιου είναι επειδή δεν είναι φυσιολογικοποιημένο στην κοινωνία να πενθείς βαριά για κάτι τέτοιο.
Οι περισσότεροι άνθρωποι-αν όχι όλοι-θα σε συμπονήσουν αν έχεις χάσει κάποιον δικό σου. Ακόμα και σε ένα απλό “συλλυπητήρια”, το πιο πιθανόν είναι να δεις θλίψη και συμπόνια στο βλέμμα τους και να σου φέρονται λίγο περισσότερο φροντιστικά εκείνες τις μέρες.
Δεν θα τους φανεί περίεργο αν έχεις ιδιαίτερα άσχημη διάθεση στην δουλειά. Αν φαίνεσαι βουρκωμένος καθώς πληκτρολογείς. Αν σου προσφέρουν καφέ και τον παραμερίσεις λέγοντας πως δεν έχεις όρεξη. Αν σου προτείνουν έξοδο και την απορρίψεις λέγοντας πως δεν έχεις διάθεση. Αν σου πουν “φαίνεσαι κουρασμέν@” και τους πεις “ναι, κοιμάμαι στις 4 και έπειτα ξυπνάω κάθε μισή ώρα γιατί έχω παρεισφρητικές σκέψεις”. Ή αν κάνεις χίλια πράγματα την μέρα για να επέλθει εκείνο το μούδιασμα, ώστε να μην έχεις αποθηκευτικό χώρο να σκεφτείς. Αν όλα αυτά, όμως, τα κάνεις λόγω απώλειας κατοικίδιου;
Ο δεύτερος λόγος, πάντα σύμφωνα με την δική μου θεώρηση, είναι ο εξής: Απέναντι στο ζωάκι σου, αναπτύσσεις ένα μητρικό/πατρικό-γενικά γονεϊκό ένστικτο. Δεν είναι μια απλή σχέση αγάπης ή νοιαξίματος. Έχεις ευθύνη, υποχρεώσεις, ανησυχίες αν είσαι επαρκής απέναντί του.
Θυμάμαι όταν ο γάτος μου ήταν μωρό-2 ή 3 μηνών- ξυπνούσα κάθε δυο ώρες την νύχτα, κι ας δούλευα το επόμενο πρωί, να του ζεστάνω την φόρμουλα που έπινε. Ατημέλητος κότσος, ανάποδες παντόφλες, μηχανικές κινήσεις, φόρμουλα-μπρίκι-μπιμπερό-τάϊσμα. Όταν κοιμόμουν, ήμουν σε μία μόνιμη επαγρύπνηση μήπως νιαουρίσει, μήπως χρειαστεί κάτι. Όταν κοιμόταν μαζί μου, προσπαθούσα να έχω συνεχώς επίγνωση της στάσης του σώματός μου, μην και τον χτυπήσω. Οι φίλοι μου γελούσαν και μου έλεγαν “παίζει να μην έχει καμία διαφορά με την μητρότητα”.
Θυμάμαι να σκέφτομαι-και πολλές φορές να το λέω και ρητά- ότι δεν μπορώ να φανταστώ την ζωή μου χωρίς αυτόν κι ότι αν συμβεί κάτι, δεν ξέρω πώς θα ζήσω. Σπάνια προβαίνω σε τόσο ακραίες δηλώσεις. Κι όταν έφυγε, ήταν μια όμορφη ανοιξιάτικη Τετάρτη, όπου το μεγαλύτερό μου πρόβλημα ήταν ότι αναβλήθηκε η παρουσίαση μιας εργασίας στην σχολή. Και φυσικά, πήρα τον χρόνο μου, πένθησα όπως ήθελα, στον χρόνο που ήθελα, με τους ανθρώπους που ήθελα.
Εδώ θα κάνω μια σημείωση να πω ότι ο καθένας πενθεί διαφορετικά και δεν υπάρχει καμία συνταγή. Δεν ξέρεις πώς μπορεί να μοιάζει κάποιος που πενθεί. Εγώ το ίδιο βράδυ που συνέβη, χόρευα μέχρι το ξημέρωμα σε ένα πάρτι. Αν κάποιος ήξερε, θα έβρισκε τεράστια την ασυμφωνία. Μόνο εσύ ξέρεις τι πραγματικά έχει ανάγκη ο οργανισμός σου, και ακόμα και να το αγνοείς, θα βρει τον τρόπο του να εκφραστεί.
Πάντως, καταλήγω συνεχώς στο συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος έχει μια σπουδαία ορμή αυτορρύθμισής (έτσι την λέω, δεν αποτελεί επιστημονικό όρο), μία τάση να προσαρμοστεί στις συνθήκες, να ζήσει και να συνεχίσει να δημιουργεί, ακόμα και σε δύσκολες καταστάσεις ή με αρνητικό θυμικό. Πάρε αυτό το άρθρο σαν ένα φιλικό χτύπημα στον ώμο, σαν ένα “είναι εντάξει όπως και να το βιώνεις και μπορεί τώρα να μην το βλέπεις, αλλά πάντα γίνεται πιο διαχειρίσιμο-όχι με τις επιταγές της κοινωνικής πίεσης αλλά πάντα στον δικό σου χρόνο”.
Ο Αρθρογράφος
