ΖΟΦΕΡΟΙ ΕΡΩΤΕΣ” ΑΡΙΑΔΝΗ, ΦΑΙΔΡΑ, ΔΙΔΩ
Το ακόλουθο άρθρο αποτελεί την απαρχή μιας σειράς άρθρων με τίτλο «Ζοφεροί Έρωτες».
Αν και το αίσθημα του έρωτα μεταξύ δύο ανθρώπων στην ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία είναι μια συνήθης περίπτωση, ο έρως χωρίς ανταπόκριση εκτείνεται από μύθο σε μύθο και είναι κάτι το οποίο κανείς από τους μελετητές αρχαίων έργων – τραγωδιών δεν μπορεί να αγνοήσει. Κατά κύριο λόγο, αφορά δυσχερείς καταστάσεις, σύμφωνα με τις οποίες μία γυναίκα εκδηλώνει έντονα ερωτικά συναισθήματα για έναν άνδρα, χωρίς όμως ο άνδρας να φανερώνει το αντίστοιχο ενδιαφέρον ή πολλές φορές και εκείνος ενδίδει στις ερωτικές του επιθυμίες, ωσότου αυτές να συγκρουστούν με τη θεία βούληση – πεπρωμένο. Παρακάτω, θα αναφερθούν μερικά παραδείγματα – ιστορίες γυναικών στο πλαίσιο της μυθολογίας, με σκοπό να μας γίνει αντιληπτή μια πιο «ζοφερή πλευρά» του έρωτα.
ΑΡΙΑΔΝΗ
Δε θα μπορούσαμε να μην ξεκινήσουμε από την Αριάδνη/ Αρίδηλα, κόρη του Μίνωα (του βασιλέως της Μινωικής Κρήτης) και της συντρόφου του, της Πασιφάης. Η Αριάδνη ερωτεύτηκε κεραυνοβόλα τον Θησέα μετά την έλευση του στη πατρίδα της. Ο γιος του Αιγέα και οι Αθηναίοι σύντροφοι του θα αποτελούσαν τροφή για το μυθικό πλάσμα που βρισκόταν μέσα στον Λαβύρινθο του Μίνωα, τον Μινώταυρο. Για τη Μινωίτισσα όμως, της ήταν αδύνατο να δεχθεί κάτι τέτοιο και έτσι, αφού μπόρεσε να βρει τον Θησέα, τον συμβούλευσε και του προσέφερε τον λεγόμενο «Μίτο της Αριάδνης», ένα κουβάρι νήμα. Το νήμα θα βοηθούσε τον Θησέα να απέλθει από τον Λαβύρινθο ζωντανός μαζί με τους συντρόφους του και πράγματι έτσι και έγινε. Ο μέλλοντας βασιλιάς της Αθήνας φόνευσε τον Μινώταυρο και – όπως είχε υποσχεθεί στην πάναγνη κόρη – την πήρε μαζί του ως μέλλουσα σύντροφο του. Αν και υπάρχει πλήθος εκδοχών για την μοίρα της Αριάδνης αξίζει να αναφερθεί η εκδοχή που μας παρουσιάζει ο Διόδωρος μέσα από το έργο του, Ιστορική Βιβλιοθήκη (5.51.4). Ο Θησέας, ενώ φιλοξενούνταν στο νησί της Νάξου από τον ομώνυμο βασιλιάς της και είχε στο πλευρό του την κόρη του Μίνωα, είδε ένα όνειρο στο οποίο ο θεός Διόνυσος τον διέταζε οργισμένος να αφήσει την Μινωίτισσα σε εκείνον και να πλεύσει για την Αθήνα. Τότε, ο Θησέας είτε από φόβο είτε από σέβας προς τους θεούς την εγκατέλειψε. Κατέληξε με αυτόν τον τρόπο ο έρωτας της Αριάδνης για τον Θησέα και η συντροφικότητα της κάτι το μηδαμινό λόγω της απρόσμενης εμφάνισης του Διονύσου.
ΦΑΙΔΡΑ
Αφού αναφερθήκαμε στην πρώτη σύντροφο του Θησέα, θα ήταν παράξενο να μην αναφερθούμε στην δεύτερη μνηστή του, την Φαίδρα, επίσης κόρη του Μίνωα. Η Φαίδρα, όπως μας περιγράφει πάλι ο Διόδωρος στην Ιστορική Βιβλιοθήκη (4.61.2), ερωτεύτηκε σφόδρα τον Ιππόλυτο, έναν από τους γιους του Θησέα και εφόσον το πάθος της για εκείνον δεν μπορούσε να υποχωρήσει ζήτησε από τον γιο του συζύγου της να συνευρεθεί ερωτικά μαζί της. Ο Ιππόλυτος αρνήθηκε και η Φαίδρα τον διέβαλε στον Θησέα, λέγοντας πως αποπειράθηκε να την αποπλανήσει. Σύντομα, η Μινωίτισσα καταρρακωμένη που τα δικά της συναισθήματα δεν βρήκαν ανταπόκριση δίνει ένα τέλος στη ζωή της διά του απαγχονισμού. Αυτήν την εμμονή της Φαίδρας για τον Ιππόλυτο προσπάθησε να την δικαιολογήσει ο τραγωδός Ευριπίδης μέσα από την τραγωδία που έγραψε Ιππόλυτος ο στεφανηφόρος, η οποία παρουσιάστηκε ενώπιον του Αθηναϊκού κοινού περίπου το 428 π.Χ. Συγκεκριμένα, ο δραματουργός φέρνει στο προσκήνιο την θεά Αφροδίτη που εξαπολύει το έντονο αυτό πάθος στην Φαίδρα, για να τιμωρήσει τον Ιππόλυτο που ήταν ασεβής απέναντι της. Η Φαίδρα σε αυτή την περίπτωση είναι αναγκαίο θύμα για να έλθει σε εφαρμογή το πανούργο σχέδιο της θεάς.
ΔΙΔΩ
Έχοντας παρουσιάσει περιληπτικά τόσο τη θλιβερή ιστορία της Αριάδνης όσο και της αδελφής της της Φαίδρας, έχουμε την δυνατότητα να σκιαγραφήσουμε το αξιοθρήνητο πρόσωπο της Διδούς. Η Διδώ ή (αν λάβουμε υπόψη το φοινικικό της όνομα) Ελίσσα της Τύρου έφυγε από την πατρίδα της, για να γλιτώσει από τον αδελφό της τον Πυγμαλίωνα, ο οποίος είχε καταλάβει την εξουσία, αφού είχε θανατώσει τον σύζυγο της Διδούς, τον Σιχαίο. Η ταλαίπωρη βασίλισσα κατέφυγε προς τις ακτές της Λιβύης (Βόρεια Αφρική) και ίδρυσε την Καρχηδόνα. Αν και είχε γλιτώσει από τον αδελφό της, εγκυμονούσαν πολλοί κίνδυνοι για το βασίλειο της και μόνο αν στεκόταν στο πλευρό ενός βασιλέως θα έβρισκε την πολυπόθητη για εκείνη ασφάλεια. Εκείνος που μας κάνει γνωστή την βασίλισσα της Καρχηδόνας μέσα στο έργο του Αινειάδα δεν είναι άλλος από τον Λατίνο ποιητή Βιργίλιο, ο οποίος μας περιγράφει και το ερωτικό ειδύλλιο που αναπτύσσεται ανάμεσα στον Αινεία και τη Διδώ. Η βασίλισσα δεν άργησε να ερωτευτεί χάρη στην Αφροδίτη τον Τρώα πρίγκιπα (Αινεία) που αποβιβάστηκε στις ακτές της μαζί με τους συντρόφους του. Ο Αινείας ανταποκρίθηκε μετά από λίγο καιρό στα συναισθήματα της και συνευρέθηκαν οι δυο τους ερωτικά μέσα σε ένα σπήλαιο. Η πριγκίπισσα της Καρχηδόνας αν και οραματιζόταν γάμους, έχοντας δεδομένη την μόνιμη εγκατάσταση του Αινεία στη χώρα της, οι θεοί είχαν άλλα σχέδια. Μετά από απόφαση του Δία, ο Τρώας πρίγκιπας αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Διδώ και να αποπλεύσει με τους συντρόφους του, για να εκπληρώσει αυτό που του ήταν γραφτό, να ταξιδέψει ως την Ιταλία και να ιδρύσει τη Ρώμη. Η Διδώ, παρόλο που δοκίμασε να τον μεταπείσει, δε τα κατάφερε και προέβη σε αυτοχειρία, τυλίγοντας το σώμα της μέσα σε φωτιές.
Βιβλιογραφία:
– Μαυρόπουλος Γ. Θεόδωρος. (2009). Διόδωρος Σικελιώτης: Ιστορική Βιβλιοθήκη (Δεύτερος τόμος) Βιβλία Γ – Δ: Αιθιοπική, Λιβυκή και ελληνική μυθολογία. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Ζήτρος.
– Μαυρόπουλος Γ. Θεόδωρος. (2011). Διόδωρος Σικελιώτης: Ιστορική Βιβλιοθήκη (Τρίτος τόμος) Βιβλία Ε, ΣΤ- Ι: Νησιώτικη Γεωγραφία, Μυθικά και Ιστορικά στοιχεία από τα Τρωικά ως το 480 π.Χ. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Ζήτρος.
– Παπαγγελής Θεόδωρος. (2019). Βιργιλίου Αινειάδα. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.
– McClure K. Laura. (2021). Ευριπίδης 35 Μελέτες. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.
Ο Αρθρογράφος
