ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ
Γράφει η Ελένη Προύντζου
Από όταν ήμασταν μικρά, ακούγαμε συνέχεια την εξής ερώτηση: «Τι θα γίνεις όταν μεγαλώσεις;». Τότε απαντάγαμε χαρούμενοι πως θα κάνουμε οτιδήποτε μας αρέσει, όσο φανταστικό και μη πραγματοποιήσιμο μπορεί να θεωρούταν από όσους μας άκουγαν. Καθώς, όμως, μεγαλώναμε, η συγκεκριμένη ερώτηση άλλαξε, έγινε πιο σοβαρή: «Τι επάγγελμα θα ακολουθήσεις;». Σε αυτή την αγχωτική ερώτηση αναμενόταν μια πιο ώριμη απάντηση. Μια απάντηση που θα έπρεπε να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντα του ατόμου, αλλά και την αγορά εργασίας, τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες της εποχής. Στην ηλικία των 18 ετών, λοιπόν, θα έπρεπε να έχουμε πάρει μια σημαντική απόφαση για το μέλλον μας. Θα έπρεπε να έχουμε αποφασίσει με ποιο επάγγελμα θέλουμε να ασχοληθούμε, ώστε να επιλέξουμε τις κατάλληλες σχολές στο μηχανογραφικό μας. Πώς, όμως, μπορούμε σε μια τέτοια ηλικία να πάρουμε μια τόσο καθοριστική απόφαση για το μέλλον μας;
Η πίεση που προκαλεί αυτή η επιλογή μπορεί να γίνει ιδιαίτερα έντονη εάν δεν υπάρχει η κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη και καθοδήγηση, τόσο από την οικογένεια όσο και από το σχολείο. Η οικογένεια, από την μεριά της, πρέπει να καθησυχάζει τον έφηβο και να αποτελεί στήριγμα για εκείνον. Δεν πρέπει να διαιωνίζει την λανθασμένη αντίληψη ότι η αποτυχία στις πανελλήνιες συνάδει με την αποτυχία στην ζωή. Επίσης, θα πρέπει οι γονείς να προσέχουν να μην προβάλλουν τις δικές τους φιλοδοξίες και τα δικά τους όνειρα στο παιδί. Δεν πρέπει να ξεχνάνε ότι το παιδί τους είναι μια ανεξάρτητη οντότητα, με δικά της όνειρα και δικούς της στόχους.
Το σχολείο, από την πλευρά του, παίζει ίσως το σημαντικότερο ρόλο στον επαγγελματικό προσανατολισμό του παιδιού, μέσω του μαθήματος του «Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού» (Σ.Ε.Π.). Το συγκεκριμένο μάθημα επιδιώκει την παροχή βοήθειας στον μαθητή, ώστε να επιλέξει την κατεύθυνση σπουδών που θα ακολουθήσει, να αξιοποιήσει με αποτελεσματικό τρόπο τις δυνατότητες και τις κλίσεις του, να αναπτυχθεί και να πετύχει στην μελλοντική του επαγγελματική πορεία. Αναλυτικότερα, μέσω αυτού του μαθήματος, το παιδί καλείται να αποκτήσει αυτογνωσία, να κατανοήσει τα δυνατά και τα αδύναμα σημεία του, να συνειδητοποιήσει τις κλίσεις του και τα ενδιαφέροντά του. Συχρόνως, χρειάζεται να κατανοήσει την αγορά εργασίας και τις ευκαρίες που του δίνονται σε κάθε χρονική περίοδο, αλλά και να μάθει να προβαίνει σε προσωπική διερεύνηση, προκειμένου να λαμβάνει ουσιώδεις αποφάσεις με θετικές συνέπειες για τον ίδιο.
Για την επίτευξη των προαναφερθέντων στόχων, το μάθημα του «Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού» θα πρέπει να διενεργείται από έναν ειδικά καταρτισμένο σύμβουλο, ο οποίος θα είναι σε θέση να χρησιμοποιεί τα κατάλληλα ψυχομετρικά εργαλεία, να επιδεικνύει ευελιξία/δημιουργικότητα και να καλλιεργεί την τεχνική της «ενεργού ακρόασης». Ως παρεπόμενο, θα μπορέσουν να επιτευχθούν και τα στάδια της συμβουλευτικής διαδικασίας: η δόμηση μιας στενής σχέσης μεταξύ συμβούλου και μαθητή, η αξιολόγηση του προβλήματος, ο καθορισμός στόχων και εναλλακτικών λύσεων, η εφαρμογή ενός σχεδίου δράσης, η αξιολόγηση της συμβουλευτικής διαδικασίας και ο τερματισμός της.
Τα παραπάνω αποτελούν μια ιδανική, ίσως και ουτοπική, κατάσταση. Δυστυχώς, πολλές φορές η οικογένεια είναι παρεμβατική στις αποφάσεις του παιδιού και του προσδίδει μεγαλύτερο άγχος, παρά ανακούφιση. Παράλληλα, δεν δίνεται συχνά η προαπαιτούμενη έμφαση στο μάθημα του «Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού», το οποίο μπορεί να διενεργείται και από κάποιον εκπαιδευτικό που δεν έχει όλες τις γνώσεις ενός επαγγελματικού συμβούλου. Ως αποτέλεσμα, ο εφήβος μπορεί να δυσκολεύεται στην απόφαση για το μελλοντικό του επάγγελμα και να κατακλύζεται από άγχος και αβεβαιότητα.
Κάποιες συμβουλές που θα μπορούσαν να δοθούν στον έφηβο είναι οι εξής:
1) Πάρε σταδιακά μικρές αποφάσεις (ποια μαθήματα σου αρέσουν; ποια κατεύθυνση σου ταιριάζει;).
2) Προσπάθησε να ανακαλύψεις τα ενδιαφέροντα και τις κλίσεις σου (εκτός της προσωπικής αναζήτησης, υπάρχουν δωρεάν τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού και στο διαδίκτυο).
3) Οι πανελλήνιες δεν καθορίζουν την ζωή σου, το μέλλον σου ξεκινάει μετά από αυτές.
4) Ακόμα και αν επιλέξεις ένα επάγγελμα/μια σχολή που δεν σου ταιριάζει τελικά, πάντα υπάρχει η δυνατότητα να αλλάξεις τη σταδιοδρομία σου, με το κατάλληλο μεταπτυχιακό ή με την κατάλληλη εκπαίδευση. Ποτέ δεν είναι αργά να αλλάξεις την πορεία της ζωής σου, απλά χρειάζεται κόπος και επιμονή.
Το μέλλον είναι στα δικά σου χέρια!
Βιβλιογραφία:
Σιδηροπούλου-Δημακάκου, Δ., Αλεξοπούλου, Γ., Αργυροπούλου, Α., Δρόσος, Ν., & Ταμπούρη, Σ. (2011). Σχολικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός. Ανακτήθηκε από: http://hdl.handle.net/10795/1359.
Ο Αρθρογράφος
