ΜΑΓΝΗΣΙΑ: Η ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ,
Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΣΜΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ
Παρουσιάζονται αποσπάσματα από την εργασία για το σεμινάριο ‘’Η πολιτική σκέψη στον Πλάτωνα’’ Γράφει ο Γιώργος Σπυριδάκης
Εισαγωγή στους Νόμους και η σημασία της παιδείας
Οι νόμοι είναι το τελευταίο έργο του Πλάτωνα , το οποίο γράφτηκε μεταξύ 350 και 340 π.Χ. Χωρίζεται σε δώδεκα βιβλία και τα συνδιαλεγόμενα πρόσωπα είναι Ο Σπαρτιάτης Μέγγιλος και ο Κρητικός Κλεινίας και ένας Αθηναίος. Η παραπάνω φωτογραφία είναι σημερινή και απεικονίζει τα μέρη που πεζοπόρησαν. Συναντιούνται στην Κνωσσό και προχωρούν προς το ιερό βουνό του Δία Ίδη.
Στο 714a ο νόμος χαρακτηρίζεται ‘’νου διανομήν’’. Στην πρώτη παράγραφο των νόμων ο Αθηναίος Ξένος ρωτά εάν στην Κρήτη αποδίδονται οι νόμοι σε Θεό ή σε κάποιον άνθρωπο. Αυτό ξεκινά να προβληματίζει για την θεική παρέμβαση σε μία κοινωνία που διέπεται από νόμους. Στην παράγραφο 626 τονίζεται το ζήτημα των εχθροπραξιών μεταξύ των πολιτών στις πόλεις, άρα θα μπορούσαμε να πούμε ότι μια αφορμή σημαντική για τον διάλογο ‘’νόμοι’’ είναι ο αέναος αγώνας των κοινωνιών για ειρήνη και ο τρόπος που ο Πλάτων προσπαθεί να παρουσιάσει ένα μοντέλο ιδανικής πολιτείας ήδη από τις ρίζες της (Kochin, 1999).
Στην παράγραφο 635b ο Αθηναίος Ξένος ισχυρίζεται ότι τα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία θα πρέπει να έρχονται σε επαφή με την πραγματικότητα τόσο όσον αφορά τις αρμονικές όσο και με τις δυσαρμονικές της πτυχές. Οι κόποι και οι μόχθοι πρέπει να γίνονται γνωστοί ήδη από νεαρή ηλικία , καθώς η εμπειρία είναι αναντικατάστατη στη ζωή των πολιτών (Bourgault, 2012). Οι γονείς έχουν ευθύνη απέναντι στα παιδιά τους και είναι απαραίτητο να αποδίδουν σε αυτά σεβασμό. Το εκπαιδευτικό σύστημα στη Μαγνησία είναι κοινό για όλους. Περιλαμβάνει γυμναστική , όρχηση , μουσική , ανάγνωση, γραφή , βασικά μαθηματικά και στοιχειώδη αστρονομία. Στόχος είναι η καλλιέργεια της ομοδοξίας για το ορθό και το δίκαιον. Αυτά τα δύο γνωρίσματα διαμορφώνουν την κοινή γνώμη και την οδηγούν στον σωστό δρόμο.
Ο Πλάτων συσχετίζει το νομικό πλαίσιο με την ηθική και την φιλοσοφία του πολιτισμού και ταυτόχρονα με την παιδεία. Γι αυτό οι νόμοι αποτελούν θεμέλιο στην ιστορία της ελληνικής παιδείας (Jaeger, 1959).
Η μουσική και η χορεία είναι ύψιστης σημασίας στο Πλατωνικό κείμενο. Για μία παιδική ψυχή , τίποτε δεν είναι πιο απαραίτητο από την μουσική που καλλιεργείται με χάρη και σωφροσύνη . Το παιδί θα αποκτήσει ηθική αριστεία εάν και μόνο εάν ξεκινήσει να δέχεται προσλαμβάνουσες με τα υπάρχοντα μουσικά μέσα ,ώστε η ψυχή να ανταποκριθεί στην άριστη κίνηση και κατάλληλο ρυθμό (Wersinger, 1994). Ο Πλάτων δίνει έμφαση στην προσχολική ηλικία των παιδιών, από ενός έως τριών ετών. Η σωματική του ανάπτυξη και η ψυχοσυναισθηματική του καλλιέργεια είναι κομβική σε αυτήν την φάση της εξέλιξης του παιδιού διότι είναι η περίοδος που χτίζονται τα θεμέλια του χαρακτήρα του ανθρώπου.
Οι γονείς πρέπει να αναθρέφουν τα παιδιά τους ούτε με σκληρότητα , ούτε με μαλθακότητα, αφού στην μία περίπτωση γίνονται δουλοπρεπείς και στην άλλη θηλυπρεπείς. Σε αυτήν την ηλικία, τα έντονα συναισθήματα ταράζουν τον ψυχικό τους κόσμο.
Από την ηλικία των τριών έως την ηλικία των έξι ετών, τα αγόρια θα εκπαιδεύονται μαζί με τα κορίτσια. Εδώ θα γίνεται συστηματική διδασκαλία της γυμναστικής όπως σωματικές ασκήσεις, χοροί, παιχνίδια με όπλα και πάλη. Η μουσική επίσης περιλαμβάνει την ποίηση , την μελωδία και τον ρυθμό. Η Πλατωνική αντίληψη δεν θα είχε λάβει ευρείας αποδοχής εάν δεν λάμβανε υπόψη του την σύνδεση τη δημοκρατική που κάνει ο φιλόσοφος μέσω των δημοκρατικών στοιχείων που παραθέτει (Cusher, 2014).
Από την ηλικία των δέκα έως την ηλικία των δεκατριών, υπάρχει η διδασκαλία της γραφής και της ανάγνωσης. Η διδασκαλία περιλαμβάνει κείμενα έμμετρα ή πεζά κείμενα με μυθοπλαστικό περιεχόμενο καθώς και μαθηματικά. Από την ηλικία των δεκατριών έως την ηλικία των δεκαέξι ετών, συνεχίζεται η συστηματική διδασκαλία της μουσικής από τον κιθαριστή. Διδάσκεται επίσης η γυμναστική, όπως και στις προηγούμενες βαθμίδες, αλλά με δυσκολότερες ασκήσεις, όπως ρίψεις, πορείες, ιππασία (Taylor, 1992). Η γεωμετρία , η αστρονομία , η αριθμητική και η αρμονική διδάσκονται πια σε επίπεδο ανώτερο. Η διδασκαλία των μαθηματικών καλλιεργεί το πνεύμα και την αφηρημένη σκέψη.
Η δύναμη της θρησκείας είναι αξιοσημείωτη από τον Πλάτωνα, επειδή προπορεύεται από την επιστήμη. Οι ασεβείς προς τους Θεούς της πόλης, θα υπόκεινται σε ποινές αυστηρές (Χατζόπουλος, 1992). Οι νέοι περίπου στην ηλικία των είκοσι ετών θα εκπαιδεύονται για σκοπούς στρατιωτικούς, αφού και ο Taylor τονίζει πως ο σκοπός του ίδιου του έργου ‘’νόμοι’’ είναι περισσότερο πρακτικός που τείνει στην πολιτική και πρακτική ζωή , παρά στην μεταφυσική και την επιστήμη.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Bourgault, S. (2012). Music and pedagogy in the Platonic city. Journal of Aesthetic Education, 46(1), 59-72.
- Cusher, B. E. (2014). How does law rule? Plato on habit, political education, and legislation. The Journal of Politics, 76(4), 1032-1044.
- Jaeger, W. (1959). Παιδεία, η Μόρφωσις του Έλληνος Ανθρώπου,(μτφ. Βέρροιος, Γ.), τ. Α΄,(πρωτ. Paideia, die formung des griechischen menschen).
- Kochin, S. (1999) War, Class, and Justice in Plato’s “Republic”pp. 403-423.
- Taylor, A. E. (2000). Πλάτων: Ο άνθρωπος και το έργο του. Morfotiko Idhrima Ethnikis Trapezis.
- Wersinger, A. (1959).La Musique dans l’oeuvre de Platon.
- Χατζόπουλος, Ο. (1992). Κείμενο Νόμων από έκδοση, « Αρχαία Ελληνική Γραμματεία οι Έλληνες»
Ο Αρθρογράφος
