Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Κατά τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα, η αξία της Ελλάδας ως μέλους του ΝΑΤΟ και των λιμανιών της στη Μεσόγειο αναδείχθηκε πιο ώριμη στο πλαίσιο του συριακού πολέμου, της ανεπιτυχούς ίδρυσης κράτους στη Λιβύη και των συνεχών εντάσεων μεταξύ του Ισραήλ και των γειτόνων του. Ως ο βασικός δρων σε μια διαμεσογειακή αλληλεπίδραση παραγόντων στρατηγικού βεληνεκούς, η Ελλάδα έγινε η καρδιά ενός συγκροτήματος ενεργειακών διαδρομών διαμετακόμισης και εμπορικών διαδρόμων μεταφοράς σε όλη την Ευρώπη, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Η χώρα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών παραμένει συνεπής στην επένδυση άνω του 2% του ΑΕΠ της σε στρατιωτικό εξοπλισμό και υπηρεσίες ασφαλείας (Karagiannis, 2020). Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση έγκειται στην τοποθεσία της, ιδιαίτερα στα νησιά της, που διόλου τυχαία έρχονται στο προσκήνιο των τουρκικών διεκδικήσεων.
Όσον αφορά τις στρατηγικές πολιτικές της Ελλάδας, οι δυνατότητες για έναν γεωπολιτικό θυρωρό συνεχίζουν να αυξάνονται ποσοτικά και ποιοτικά, ταυτόχρονα με τις συνεχείς διαπραγματεύσεις για την ανάπτυξη μιας ζωτικής σημασίας ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης πράσινης ενέργειας. Το λιμάνι του Πειραιά ενθαρρύνει τον πυρήνα της αμοιβαίας συνδεσιμότητας μέσω διαμεσογειακών εμπορικών διαδρόμων, παρόλο που ο αντίκτυπος των παραπάνω πρωτοβουλιών μεταξύ δυνάμεων όπως η Αίγυπτος, εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τη διαχείριση των επενδύσεων σε στοιχεία του ενεργητικού σε εγκαταστάσεις παραγωγής για αλυσίδες αξίας (Tanchum, 2021). Η σταθερή ενεργοποίηση της Αθήνας για την περαιτέρω αντιμετώπιση εξωτερικών προκλήσεων προϋποθέτει αναμφίβολα βαθύτερη οικονομική αλληλεγγύη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη της, λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα συνορεύει με 2.000 νησιά και προσελκύει σοβαρό ενδιαφέρον και από τη Ρωσία (Γιατρουδάκης, 2016).
Κυρίως μετά την έναρξη της Ρωσο-Ουκρανικής σύγκρουσης, μια ρεαλιστική ενεργειακή συνεργασία που θα μείωνε σταδιακά την εξάρτηση φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές και, στο παρασκήνιο, την τουρκική διαμετακόμιση, αποδείχθηκε αρκετά δελεαστική, ενθαρρύνοντας τόσο την Κύπρο όσο και τη Γαλλία να ενώσουν τις δυνάμεις τους με την Ελλάδα και τη Σαουδική Αραβία. Εξάλλου, η Ελλάδα έχει διατηρήσει ουδέτερη θέση έναντι της Λιβυκής κρίσης, από τη δημιουργία δεσμών με τον Khalifa Haftar μέχρι την αποστολή δυνάμεων αποκλιμάκωσης στη Βηρυτό μετά την έκρηξη του λιμανιού του 2020 (Reinermann, 2016). Η πολυπλοκότητα των ζητημάτων, όπου εμφανίζονται θρησκευτικές και πολιτιστικές διαφορές και κινήματα παράνομης μετανάστευσης, μπορεί, για παράδειγμα, να πυροδοτήσει καταστάσεις στα έως τώρα ήρεμα Βαλκάνια και κατά συνέπεια να δημιουργήσει νέους τομείς επιχειρήσεων, όπως ο κυβερνοχώρος και το σύστημα πληροφοριών. Συγκεκριμένα, παρά τις σταδιακές περικοπές στον προϋπολογισμό, οι αναφορές στην Ελλάδα ως ισχυρή μαχητική δύναμη δεν είναι παράδοξες. Η χώρα ελέγχει την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στον Κόλπο της Σούδας στην Κρήτη, σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρέχονται από το Κέντρο Εκπαιδεύσεως Ναυτικής Αποτροπής του NATO.
Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας της Ελλάδας πραγματοποίησε πρόσφατα μια αξιοσημείωτη ομιλία στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, συζητώντας την πολυπλοκότητα, την ασάφεια και τη ρευστότητα του σύγχρονου περιβάλλοντος ασφαλείας, εντοπίζοντας τα ουσιώδη στοιχεία του, που πηγάζουν από το «Τόξο της Αστάθειας». Χρησιμοποιώντας την αυτοβοήθεια ως κεντρικό άξονα των παρατηρήσεών του, ο κύριος Φλώρος προωθεί τη δήλωση ότι μια κρίση στη Βόρεια Αφρική, τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή ή τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο είναι ικανή να επηρεάσει άμεσα τα συμφέροντα συνολικά (Νάστος, 2022).
Επιπλέον, το καθήκον να προστατεύσουμε την κυριαρχία της χώρας μας με τα μέσα που έχει στη διάθεσή της και να σεβόμαστε τις συνταγματικές αξίες και το Διεθνές Δίκαιο είναι όλοι παράγοντες που πρέπει να λάβουμε υπόψη. Η Ελλάδα είναι ένας πυλώνας του διεθνούς status quo σε αντίθεση με τη ρεβιζιονιστική Τουρκία, αλλά σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι οι συμμαχίες μπορούν είτε να μας σώσουν είτε να μας καταστρέψουν. Εξίσου σημαντικό να προστεθεί στον ορισμό της «αποστολής» είναι η διαφάνεια μεταξύ των γραμμών της αεροπορίας, των ναυτικών δυνάμεων και της εδαφικής ακεραιότητας. Ένα τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σχέσεων εστιάζει στην κατανόηση των στρατηγικών πρακτικών κάθε χώρας, επομένως κρίνεται επιτακτικό να συνδυαστεί η επιστήμη της διεθνολογίας με την εξειδίκευση σε συστήματα και εξοπλισμό ασφαλείας, στρατιωτικές πρακτικές διαπραγμάτευσης και αποδοτικές στρατηγικές μεθοδολογίες.
Με βάση τις προαναφερθείσες πτυχές του διεθνούς συστήματος, η Ελλάδα θα πρέπει να παρακολουθεί τις εξελίξεις τόσο στη γεωγραφική της περιοχή όσο και την παγκόσμια κοινωνία για να αποφύγει δυσάρεστες και γενικώς απρόσμενες συνθήκες. «Si vis pacem, para bellum» καταδεικνύει πως αν επιθυμείς την ειρήνη πρέπει να είσαι έτοιμος για πόλεμο και περικλείει ώριμο συλλογισμό και ορθολογική αξιολόγηση των δεδομένων που επικρατούν. Συνάμα, απαιτείται καλός σχεδιασμός, αναγνώριση των διεθνών τάσεων και αδιάλειπτη εγρήγορση για μια δύναμη όπως η Ελλάδα, που δεν καταναλώνει βοήθεια, αντίθετα, προσφέρει βοήθεια (Φλώρος, 2022).
ΠΗΓΕΣ
- Aronsson, A. (2019, August 15). The geostrategic value of Greece and Sweden in the current struggle between Russia and NATO. Atlantic Council. https://www.atlanticcouncil.org/blogs/natosource/the-geostrategic-value-of-greece-and-sweden-in-the-current-struggle-between-russia-and-nato
- Γιατρουδάκης, Ε., & Ρογκάκου, Ν. (2016, Ιανουαρίου 9). Η απόρρητη έκθεση για τη στρατηγική θέση της Ελλάδας. Ethernews.com. https://ethernews.com/aporiti-ekthesigia-tin-ellada
- Greek Foreign Minister Receives Saudi Minister of State for Foreign Affairs. SaudiPress Agency. (2019, November 13). https://www.spa.gov.sa/viewfullstory.php?lang=en&newsid=1998031
- Karagiannis, E. (2020, November 16). The silent rise of greece as a Mediterranean
power. Royal United Services Institute. https://www.rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/silent-rise-greece-mediterranean-power/ - Νάστος, Π. (2022, May 5). “Τα 5 Συμπεράσματα Της Ομιλίας Του Α/ΓΕΕΘΑ Στο Πανεπιστήμιο Πειραιά Με Θέμα ‘Σύγχρονες Απειλές Και Προκλήσεις Ασφάλειας.”. Pentapostagma. https://www.pentapostagma.gr/ethnika-themata/7087504_ta-5-symperasmata-tis-omilias-toy/geetha-sto-panepistimio-peiraia-me-thema
- Tanchum, M. (2021, February 25). Greece’s rise as a trans-Mediterranean Power: Greece’s eastern Mediterranean strategic shift to Europe-to-africa and Europe-
to-Middle East connectivity. ΕΛΙΑΜΕΠ. AE - Reinermann, D. (2016, March 9). Greece’s curse and blessing: Location, location, location. World Bank Blogs. https://blogs.worldbank.org/europeandcentralasia/greeces-curse-and-blessing-location-location-location
- Tsakonas Panayotis J. (2010). Modifying the strategy. In The incomplete breakthrough in Greek-Turkish relations: Grasping Greece’s socialization strategy (pp. 119–171). Chapter, Palgrave Macmillan.
Ο Αρθρογράφος
