ΔΥΣΛΕΞΙΑ: ΤΙ ΕΙΝΑΙ, ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ
Η δυσλεξία θεωρείται πλέον η πιο συχνή μαθησιακή δυσκολία που συναντάται στις σχολικές αίθουσες. Συγκεκριμένα, συγκαταλέγεται στις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες και με βάση το DSM-V βρίσκεται ανάμεσα στις νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Οι ενδείξεις ύπαρξής της εμφανίζονται με την έναρξη των πρώτων τάξεων του δημοτικού, καθώς τότε ξεκινά η διαδικασία μάθησης. Ένα παιδί με συμπτώματα δυσλεξίας συναντά δυσκολίες:
- στην ανάγνωση (δυσαναγνωσία),
- στην γραπτή έκφραση,
- στην ορθογραφία (δυσορθογραφία),
- στα μαθηματικά (δυσαριθμησία).
Πρόκειται για μία διαταραχή η οποία συναντάται συχνότερα στα αγόρια χωρίς αυτό να σημαίνει πως τα κορίτσια δεν δύναται να διαγνωστούν. Τα τελευταία χρόνια με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την βάση που έχει δοθεί από την πολιτεία στον τομέα της ειδικής αγωγής, όλο και περισσότερα άτομα, ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία, διαγιγνώσκονται με κάποια νευροαναπτυξιακή διαταραχή. Υπολογίζεται πως 1 στα 10 άτομα έχουν δυσλεξία, ενώ παράλληλα, περίπου 780 εκατομμύρια σε όλον τον κόσμο έχουν επίσης διαγνωστεί. Ορισμένοι κάνουν λόγο για φαινόμενα υπερδιαγνώσεων εξαιτίας του μεγάλου ποσοστού ανθρώπων που την τελευταία δεκαετία έχουν κάποια επιβεβαιωμένη διαταραχή. Οι επιστήμονες, όμως, απαντούν πως ο λόγος της ‘έκρηξης’ των ποσοστών δεν είναι αποτέλεσμα υπερδιάγνωσης, αλλά λόγω της ψηφιακής εξέλιξης και της ενημέρωσης που κυριαρχεί στα περισσότερα κράτη συγκριτικά με το παρελθόν.
Η συννοσηρότητα της δυσλεξίας με άλλες διαταραχές αποτελεί σύνηθες φαινόμενο. Ένα διαγνωσμένο παιδί έχει μεγάλες πιθανότητες διάγνωσης και δεύτερης διαταραχής (60%). Ιδίως η Διάσπαση Ελλειμματικής Προσοχής με ή χωρίς Υπερκινητικότητα (Δ.Ε.Π.-Υ.) έχει συννοσηρότητα με τις μαθησιακές δυσκολίες σε ποσοστό 20% – 30%. Συχνά βλέπουμε άτομα με δυσλεξία να παρουσιάζουν παράλληλη διάσπαση προσοχής και αδυναμία συγκέντρωσης. Όσο νωρίτερα εντοπιστούν οι δυσκολίες και δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα παρέμβασης, τόσο πιο αποδοτικός θα μπορέσει να είναι ο μαθητής μέσα στην σχολική αίθουσα. Πολλοί αναρωτιούνται κατά πόσο το άτομο γεννιέται με δυσλεξία ή είναι κάτι το οποίο μπορεί να αποκτήσει μεγαλώνοντας. Στην πραγματικότητα, από την στιγμή που κάνουμε λόγο για μία νευροαναπτυξιακή διαταραχή, έχει πάντοτε κάποια κληρονομική προδιάθεση, στην συγκεκριμένη μάλιστα περίπτωση, κατά 70%. Δεν είναι τυχαίο πως συχνά η δυσλεξία παρατηρείται σε περισσότερα μέλη μίας οικογένειας.
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ – ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ
Οι βασικότερες δυσκολίες παρατηρούνται στην ανάγνωση και την κατανόησή της, στην ορθογραφία, καθώς και στην γραπτή έκφραση. Για να θεωρηθεί πως ένα παιδί έχει δυσλεξία, οι δυσκολίες πρέπει να ξεπερνούν το διάστημα των 6 μηνών. Η υποψία ‘γεννιέται’ συνήθως με το πέρας της πρώτης δημοτικού και την αρχή της δευτέρας, διάστημα όπου οι μαθητές έχουν διδαχθεί όλα τα γράμματα και βασική ανάγνωση. Οι συχνότερες δυσκολίες στους 3 τομείς είναι:
Ανάγνωση
|
o Αργό διάβασμα με πολλές παύσεις, κόμπιασμα και επαναλήψεις. |
|
o Αντικαταστάσεις γραμμάτων και λέξεων (π.χ. βάρος – φάρος). |
|
o Παραλείψεις λέξεων και φράσεων. |
|
o Αδυναμία στο νόημα, το παιδί δεν είναι σε θέση να ανακαλέσει τι διάβασε. |
|
o Δυσκολία στον ‘χρωματισμό’ της φωνής λόγω μη κατανόησης των σημείων στίξης. |
Ορθογραφία
|
o Επαναλαμβανόμενα ορθογραφικά λάθη. |
|
o Δεν προλαβαίνει να γράψει όλες τις λέξεις που ζητά ο δάσκαλος. |
|
o Λάθη ακόμη και στην αντιγραφή. |
Γραπτή έκφραση
|
o Αντιμετάθεση γραμμάτων/λέξεων (π.χ. ρώτα αντί για τώρα). |
|
o Λάθος τονισμός ( π.χ. γατά αντί για γάτα). |
|
o Παραλείψεις γραμμάτων (π.χ. τραπζι αντί για τραπέζι). |
|
o Αντιστροφή γραμμάτων/αριθμών (π.χ. 3 – ε). |
|
o Απουσία σημείων στίξης. |
|
o Αντικαταστάσεις παρόμοιων γραμμάτων (π.χ. ζ – ξ). |
|
o Δυσανάγνωστα κείμενα χωρίς δομή. |
ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ
Οι μαθητές με δυσλεξία είναι το ίδιο ικανοί με όλους τους υπόλοιπους. Είναι άτομα με φαντασία, δημιουργικότητα, εκφράζονται καλύτερα με τον προφορικό λόγο και προτιμούν την εικόνα έναντι του κειμένου. Το γεγονός πως έχουν δυσκολίες έκφρασης στον γραπτό λόγο και την ανάγνωση, δεν σημαίνει πως πρέπει να περιθωριοποιηθούν. Μαθαίνουν με διαφορετικούς τρόπους και αυτό είναι σεβαστό. Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να βρουν τις ικανότητες των μαθητών τους και να επενδύσουν σε αυτές, χρησιμοποιώντας τες ως μεθόδους διδασκαλίας. Κάποιες επισημάνσεις και συμβουλές είναι:
|
o Δίνουμε περισσότερο χρόνο και επαναλαμβάνουμε με σαφήνεια τις οδηγίες όσες φορές χρειαστεί. |
|
o Δεν θέλουμε να αποθαρρύνουμε το παιδί. Διορθώνουμε μόνο κάποια από τα λάθη που θεωρούμε εμείς σημαντικότερα και όχι όλα. |
|
o Οι μαρκαδόροι υπογράμμισης μπορούν να βοηθήσουν τον μαθητή να επικεντρωθεί στα σημαντικότερα σημεία ενός κειμένου. |
|
o Εντάσσουμε στην διδασκαλία μας τεχνολογικά μέσα. Εντείνουν το ενδιαφέρον των μαθητών και μαθαίνουν τις προσδοκώμενες πληροφορίες εναλλακτικά. |
|
o Δημιουργικότητα! Μαθαίνουμε τα παιδιά να εκφράζονται διαφορετικά (μέσω μίας ζωγραφιάς, κατασκευών, παρουσιάσεων στο Power point…). |
|
o Δεν διαχωρίζουμε τους μαθητές. Όλοι είναι το ίδιο ικανοί, απλά διαφέρει ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνουν. |
Πηγές
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CF%85%CF%83%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%AF%CE%B1
https://parentshub.gr/paidi/anaptyksi-paidiou/dysleksia
https://www.dyslexia.gr/%ce%b4%cf%85%cf%83%ce%bb%ce%b5%ce%be%ce%af%ce%b1/
https://www.adhdhellas.org/component/k2/item/300-i-synyparksi-tis-depy-me-tis-mathisiakes-dyskolies
Ο Αρθρογράφος
