Βανδαλισμός έργων τέχνης ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την κλιματική αλλαγή
και την καταστροφή του περιβάλλοντος
Πολλές φορές έχουμε ακούσει τα τελευταία χρόνια για κλιματικά κινήματα τα οποία χρησιμοποιούν μη βίαιες ενέργειες ώστε να επιτύχουν το στόχο τους, να αφυπνίσουν δηλαδή τον κόσμο όσο αφορά την κλιματική αλλαγή . Οι τακτικές που χρησιμοποιούν είναι κυρίως ο βανδαλισμός γνωστών έργων τέχνης με χρήση μπογιάς ή τροφίμων και ο αποκλεισμός δρόμων. Ο κόσμος λογοκρίνει και αποδοκιμάζει τα κινήματα αυτά χωρίς όμως να ψάξουν για περισσότερες πληροφορίες και να μην στηριχτούν μόνο σε όσα μεταφέρουν τα ΜΜΕ. Βρισκόμουν στην Γερμανία στα πλαίσια του Erasmus+ και μια από τις «αποστολές» που είχαμε ήταν να χωριστούμε σε δύο ομάδες όπου η πρώτη ομάδα θα αποδοκίμαζε αυτού του είδους πράξεις με επιχειρήματα ενώ η άλλη θα υποστήριζε τις συγκεκριμένες πράξεις . Έτυχε λοιπόν να είμαι στην δεύτερη ομάδα και μετά από έρευνες και αρκετό διάβασμα άρχισα να σκέφτομαι ότι ίσως και να μην είναι τόσο λανθασμένες αυτές οι τακτικές.
Τι συμβαίνει λοιπόν με αυτού του είδους ενέργειες;
Βανδαλισμός έργων τέχνης στο παρελθόν:
Ο βανδαλισμός τέχνης ως ένδειξη διαμαρτυρίας και αφύπνισης δεν είναι κάτι που ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια. Για παράδειγμα οι σουφραζέτες το 1912 στο Ηνωμένο Βασίλειο βανδάλισαν σημαντικά έργα τέχνης της Εθνικής Πινακοθήκης αφού αντιλήφθηκαν ότι οι ειρηνικοί μέθοδοι για την διεκδίκηση του δικαιώματος της ψήφου δεν οδηγούσε πουθενά. Μουσεία και πινακοθήκες απαγόρεψαν ύστερα από τους βανδαλισμούς την είσοδο σε γυναίκες για να αποφύγουν τέτοιου είδους περιστατικά. Οι σουφραζέτες παρόλα αυτά κατάφεραν να “νικήσουν” το σύστημα και το 1918 κατοχυρώθηκε για πρώτη φορά το δικαίωμα για ψήφο σε γυναίκες άνω των 30.
Τι συμβαίνει σήμερα;
Ο κόσμος τον οποίο γνωρίζουμε σήμερα απειλείται σημαντικά από την κλιματική αλλαγή, κινήματα έχουν επιδιώξει να προωθήσουν τις συνέπειες που θα έχει αυτή, μάταια όμως μιας και κανείς δεν θέλει να ανοίξει τα μάτια του και να κατανοήσει ουσιαστικά τι συμβαίνει στην γη ενώ συνάμα οι “γιγάντιες” εταιρείες ορυκτών και πετρελαίου προσπαθούν να μας κρατήσουν σιωπηλούς. Άλλωστε τα χρήματα τα οποία περιτριγυρίζονται σε αυτές τις εταιρείες μετριούνται σε δισεκατομμύρια. Οι ακτιβιστές προσπάθησαν επανειλημμένα με ειρηνικές πορείες , διαδηλώσεις, ομιλίες κλπ να μας προειδοποιήσουν για το τι επέρχεται δίχως όμως οι πολίτες να δίνουν έμφαση στα λόγια τους. Έτσι αποφάσισαν να πάρουν πιο δραστικά μέτρα. Ξεκίνησαν να βανδαλίζουν έργα τέχνης , να κολλάνε τα χέρια τους στην άσφαλτο , να δένονται στα δέντρα , να κλείνουν με διάφορους τρόπους κεντρικούς δρόμους σε όλον τον κόσμο και λοιπές τακτικές. Ύστερα από τόσες προσπάθειες οι πολίτες εξακολουθούν να εθελοτυφλούν σε ένα τόσο σημαντικό πρόβλημα της εποχής. Διασκορπούν απέραντη έχθρα ως προς τα κλιματικά κινήματα με αυτά να δέχονται συνεχής αρνητική κριτική όσο αφορά τις πράξεις τους. Να προσθέσω κάπου εδώ ότι ήδη έχουν δολοφονηθεί εκατοντάδες ακτιβιστές κυρίως από ενοχλημένους πολίτες, με “ρεκόρ” όπως καταγράφηκε το 2020 των 227 ανθρώπων που έχασαν την ζωή τους, ενώ κάποιοι άλλοι έχουν αυτοπυρποληθεί (όπως ο Γουίν Μπρους) στα πλαίσια των προσπαθειών τους να “ταρακουνήσουν” τους λαούς.
Γιατί ο βανδαλισμός τέχνης προκαλεί τόσο μίσος;
Η τέχνη είναι μια πολιτισμική κληρονομιά και οι άνθρωποι νιώθουν βαθιά συνδεδεμένοι με αυτήν. Ο βανδαλισμός λοιπόν τους κάνει να νιώθουν ασέβεια και ένα αίσθημα κινδύνου για την αλλοίωση και την εξαφάνιση του πολιτισμού τους. Οι ακτιβιστές όμως υποστηρίζουν με λίγα λόγια το εξής: Τα έργα τέχνης δεν θα έχουν καμία αξία όταν το ανθρώπινο είδος δεν θα υπάρχει . Ο πλανήτης μας λοιπόν είναι στο χείλος της καταστροφής και αντί οι πολίτες να εστιάζουν στο πως θα διασώσουν το μέλλον των παιδιών τους και το περιβάλλον δίνουν βαρύτητα σε έναν βανδαλισμό ο οποίος αντικειμενικά δεν θα έχει καμία επίπτωση στο έργο τέχνης μιας και τα μουσεία με τις υπέρογκες χορηγίες και δωρεές που έχουν από τις μεγαλύτερες εταιρείες ορυκτών και πετρελαίου, διαθέτουν ένα τεράστια budget στην προστασία των έργων τέχνης όπως για παράδειγμα ειδικά προστατευτικά τζάμια.
Εγώ με την σειρά μου θα θέσω το ερώτημα που θέτουν και οι ακτιβιστές του κινήματος “The Last Generation”: Τι αξίζει περισσότερο η ανθρώπινη ζωή ή η τέχνη;
Και συνάμα θα προτείνω σε όλους να ψάξουν περισσότερο για αυτά τα κινήματα. Όσο δύσκολο και αν είναι να το αποδεχτούμε οι αλλαγές δεν μπορούν να έρθουν με ειρηνικούς τρόπους πάντα. Τέλος παραθέτω και τα λόγια της καθηγήτριας της Σύγχρονης τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου καθώς και συγγραφέα Άντζελας Δημητρακάκη¹ που είχε δημοσιεύσει σε μια ανάρτηση στην πλατφόρμα του Facebook «Μπράβο στη νεολαία που τολμά να πετάξει υγρά μαύρα σε έργα τέχνης, τραβώντας την προσοχή στην καταστροφή της ανθρωπότητας – η οποία θα εξαφανίσει και τα έργα τέχνης και όσους θα μπορούσαν να τα φτιάξουν».
Πηγή¹: https://m.popaganda.gr/stories/reportage/katastrofes-ergon-technis-vandalismoi-afypnisis-i-chipster-aktivismos-anthropoi-tis-technis-pairnoyn-thesi/
Ο Αρθρογράφος
