Δυτική Φιλοσοφία ορίζεται η φιλοσοφική σκέψη του Δυτικού πολιτισμού μέσα στον χρόνο ιστορικά από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι και σήμερα. Η Δυτική Φιλοσοφία ιστορικά ξεκινά από την Αρχαία Ελληνική Προσωκρατική φιλοσοφία με πρώτο φιλόσοφο με την σημερινή έννοια, τον Θαλή τον Μιλήσιο, θεωρείται επίσης ο πρώτος επιστήμονας με την σημερινή έννοια, καθώς έκανε την επιστημονική μέθοδο που είναι έρευνα, πείραμα και συμπεράσματα. Ενώ είχαμε και τον Πυθαγόρα που πρώτος χρησιμοποίησε τις λέξεις κόσμος και φιλοσοφία αλλά και ήταν ο πρώτος καταγεγραμμένος στην ιστορία που αποκάλεσε τον εαυτό του φιλόσοφο.
Να σημειωθεί εδώ, ότι δεν σημαίνει ότι η Αρχαία Ελληνική φιλοσοφία ανήκει εξ ολοκλήρου στην Δύση, καθώς μετά τον Μέγα Αλέξανδρο η Αρχαία Ελληνική φιλοσοφία επηρέασε την Ινδική και Περσική φιλοσοφία και τον Χριστιανισμό φυσικά ενώ και η Ινδική φιλοσοφία επηρέασε κάποια ρεύματα της Αρχαίας Ελληνικής φιλοσοφίας. Συνεπώς δεν είναι ορθό ιστορικά ότι η Αρχαία Ελλάδα και πόσο μάλλον η Αρχαία Ελληνική φιλοσοφία ανήκει στην Δύση, απλά ο Δυτικός πολιτισμός επηρεάστηκε περισσότερο από την Αρχαία Ελλάδα και την φιλοσοφία της, σε σχέση με την Ανατολική φιλοσοφία, ακόμα και την φιλοσοφία της Μέσης Ανατολής (μιλάμε για τον Ελληνιστικό Ιουδαϊσμό που ξεκινάει με τον Φίλωνα τον Αλεξανδρινό, και τον Ελληνιστικό Χριστιανισμό που ξεκινάει με το κήρυγμα του Ιησού από την Ναζαρέτ, ενώ αργότερα περιλαμβάνεται στην φιλοσοφία της Μέσης Ανατολής και η Μουσουλμανική φιλοσοφία).
Συνοπτικά η πορεία της Δυτικής φιλοσοφίας μέσα στην ιστορία ξεκινάει από τους Προσωπικούς, που ήταν ο Θαλής, ο Αναξίμανδρος, ο Πυθαγόρας, ο Αναξιμένης, ο Παρμενίδης, ο Ηράκλειτος, ο Ξενοφάνης, ο Δημόκριτος, ο Εμπεδοκλής, ο Αναξαγόρας και άλλοι. Όλοι αυτοί ασχολήθηκαν κυρίως με την φύση, το σύμπαν και με μαθηματικά, αστρονομία, κοσμολογία και κάποια ζητήματα ηθικής, ενώ είχαν μια σχετικά Μονοθεϊστική προσέγγιση του Θεού από την άποψη της μιας λογικής αρχής, η οποία όμως έβαλε σε τάξη τον κόσμο, ενώ ο κόσμος προϋπήρχε ανέκαθεν σε χαοτική μορφή (βλέπε τον Ξενοφάνη και τον Αναξαγόρα ειδικά), Υπήρξε και ο Δημόκριτος φυσικά που πίστευε ότι όλα είναι άτομα και κενό, και ότι ταύτισε το θείο με τον κόσμο και την ύλη κατά κάποιο τρόπο, ενώ θεμελίωσε την ατομική θεωρία που θα αναλύσουν σε πειράματα μόλις το 1920 ενώ ο Δημόκριτος έζησε τον 5ο αιώνα προ Χριστού.
Ο Σωκράτης, έχοντας διαβάσει το έργο του Ηράκλειτου και επηρεαστεί από τον Αναξαγόρα και μερικούς άλλους, κάνει μια τεράστια αλλαγή και τομή στην φιλοσοφία, βάζει ως κέντρο της φιλοσοφίας τον άνθρωπο. Δηλαδή αλλάζει το βάρος του φιλοσοφικού προβληματισμού από την φύση, το σύμπαν, τον κόσμο και πως και από πού προήλθε, στο πως ένας άνθρωπος μπορεί να έχει αρετή; Πως μπορεί να φτάσει την ευδαιμονία; Τι γίνεται με την ψυχή του ανθρώπου; Πως μπορεί να θυμηθεί την μια και αντικειμενική αλήθεια για την ζωή και το νόημα της; Την ίδια ακριβώς εποχή με τον Σωκράτη, είχαμε και τους Σοφιστές, οι οποίοι ασχολούνταν και αυτοί με ζητήματα που αφορούσαν τον άνθρωπο και την κοινωνία, όμως πίστευαν ότι δεν υπάρχει καμία αντικειμενική αλήθεια, αλλά ότι ο καθένας πιστεύει ότι τον συμφέρει.
Κατά τον 4ο αιώνα προ Χριστού, έχουμε την ανάπτυξη του Ιδεαλισμού – Πλατωνισμού και την ιδανική πολιτεία από τον Πλάτωνα, που ίδρυσε την Ακαδημία, ενώ έχουμε τον Ξενοφώντα που έγραψε και φιλοσοφικά έργα. Επιπλέον έχουμε την Κυνική Σχολή που ίδρυσε ο Αντισθένης ο Κυνικός και κορυφαίος εκπρόσωπος ήταν ο Διογένης ο Κυνικός, και στα Μέγαρα ο Ευκλείδης ίδρυσε την Μεγαρική Σχολή, ενώ ο Αρίστιππος ίδρυσε την Κυρηναϊκή ή αλλιώς Ηδονιστική Σχολή. Όλοι αυτοί, με εξαίρεση τον Διογένη τον Κυνικό, ήταν μαθητές του Σωκράτη, και ασχολήθηκαν με τον άνθρωπο, την ηθική, την αρετή, την κοινωνία και άλλα ζητήματα.
Επιπρόσθετα έχουμε τον Αριστοτέλη, που ίδρυσε την Σχολή του το Λύκειον, ήταν δάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ο ιδρυτής του πραγματισμού – εμπειρισμού και αυτός που θεμελίωσε την λογική και αρκετές επιστήμες, όπως την ψυχολογία (το έργο του Περί Ψυχής ήταν το πρώτο ψυχολογικό σύγγραμμα στην ιστορία).
Κατά την Ελληνιστική εποχή (323π.Χ. – 30π.Χ.) και την Ύστερη Αρχαιότητα (30π.Χ. – 500μΧ.), έγινε ο Στωικισμός (ιδρύθηκε από τον Ζήνων, σημαντικοί εκπρόσωποι ήταν ο Σενέκας, ο Επίκτητος και ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος), ο Κήπος του Επίκουρου που ξεκίνησε τον Επικουρισμό. Επίσης ο Πυρρωνισμός ή αλλιώς Σκεπτικισμός, οι Νεό Πυθαγορείοι (σημαντικοί εκπρόσωποι ήταν ο Απολλώνιος ο Τυανέας και ο Νουμήνιος), και ο Νεοπλατωνισμός (ιδρύθηκε από τον Πλωτίνο, και σημαντικοί εκπρόσωποι ήταν ο Ιάμβλιχος και η Υπατία).
Την ίδια περίοδο εμφανίστηκε ο Χριστιανισμός και η Χριστιανική φιλοσοφία αλλά και ο Γνωστικισμός που θα άλλαζαν για πάντα την πορεία της Δυτικής φιλοσοφίας. Έγιναν όμως και πόλεμοι, φυσικές καταστροφές, η μετανάστευση των λαών, η πτώση της Ρωμαικής αυτοκρατορίας αλλά και σε πόλεις έχουμε δολοφονίες και συγκρούσεις, όπως στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου που υπήρξε μεγάλος φανατισμός ανάμεσα σε Εβραίους, Χριστιανούς και Εθνικούς που αυτό οδήγησε στην φρικτή δολοφονία της φιλοσόφου και μαθηματικού Υπατίας το 415μ.Χ.
Το 500μ.Χ. τελειώνει η Αρχαιότητα και μπαίνουμε στην εποχή του Μεσαίωνα και του Βυζαντίου, όπου έχουμε την Χριστιανική φιλοσοφία, με τον Ιερό Αυγουστίνο και πολλούς άλλους και την ανάπτυξη του Σχολαστικισμού (σημαντικοί εκπρόσωποι ο Θωμάς ο Ακινάτης και ο Άνσελμος) και άλλα ρεύματα ακόμα. Το 1500μ.Χ. ξεκινάει η Αναγέννηση καθώς έχουμε την ανακάλυψη της τυπογραφίας και την ανάπτυξη του Ουμανισμού. Από τον Καρτέσιο, και πολλούς άλλους φτάνουμε σε πολλά ρεύματα και από εκεί στον Διαφωτισμό (Ρουσσώ, Βολταίρος, Ντιντερό, Τζον Λοκ, Μοντεσκιέ και άλλους), και από εκεί την σύγχρονη φιλοσοφία, με τον Νίτσε ίσως τον πιο σημαντικό φιλόσοφο του 19ου αιώνα. Αυτή είναι συνοπτικά η πορεία της Δυτικής φιλοσοφίας και εξηγεί και γιατί ορίζεται ως έχει.
Βιβλιογραφία:
1) Ιστορία της Δυτικής φιλοσοφίας Δίτομο, Μπέρναντ Ράσελ, Εκδόσεις Αρσενίδης (2015)
2) Ιστορία της Δυτικής φιλοσοφίας, Συλλογικό έργο, Εκδόσεις Νεφέλη (2005)
3) Η Φιλοσοφία στις Τρείς Αρχαίες Χώρες Ελλάδα, Ινδία, Κίνα, Βελισσαρόπουλος Κ. Εκδόσεις Γαβριηλίδης (2001).
4) Τα Σημαντικότερα Πρόσωπα της Δυτικής Φιλοσοφίας και οι Ιδέες τους, Levene Lisley, Εκδόσεις Οκτώ (2022)
5) Ο Χριστός φιλόσοφος, Frederick Lenoir, Εκδόσεις Πόλις (2010)
Ο Αρθρογράφος
