ΙΔΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ: ΠΟΣΟ ΔΥΣΚΟΛΟ ΕΙΝΑΙ
Πολύ συχνά στην καθημερινότητά μας ακούμε την έκφραση OCD. Σε αρκετές περιπτώσεις οι άνθρωποι αναφέρονται σε ψυχαναγκασμούς τους λέγοντας: ‘’Έχω κι εγώ τους ψυχαναγκασμούς μου, μην με βλέπεις έτσι’’ ή ‘’Με πιάνει το ODD μου’’. Ασφαλώς, το κεφάλαιο OCD και συγκεκριμένα της Ιδεοψυχαναγκαστικής Διαταραχής (ΙΨΔ) είναι κάτι πολύ πιο σύνθετο από αυτό.
Η ΙΨΔ συνδυάζεται κυρίως με την τάση για συμμετρία ή τη μικροβιοφοβία, όμως δεν είναι τόσο απλό. Οι συγκεκριμένες καταστάσεις είναι μονάχα ένα κομμάτι της. Δηλαδή, οι διάφορες σκέψεις ιδεοψυχαναγκαστικού χαρακτήρα δεν επαναπαύονται απλώς σε αυτές τις έννοιες, αλλά επιδρούν σε όλο το φάσμα της καθημερινότητας ενός ανθρώπου που πάσχει από ΙΨΔ. Δυστυχώς, υπάρχει μια ολόκληρη «φιλοσοφία σκέψης» πίσω από αυτές τις καταναγκαστικές ιδεοληψίες· εννοώντας, έναν αέναο λαβύρινθο μέσα στο ανθρώπινο μυαλό, που κινείται και κατευθύνεται με τους δικούς ρυθμούς.
Οι ιδεοληπτικές σκέψεις ενός εγκεφάλου με ΙΨΔ δεν διαφέρουν από έναν εγκέφαλο χωρίς ΙΨΔ, καθώς ο κάθε άνθρωπος σε αυτό τον πλανήτη μπορεί να κάνει τις ίδιες «παράλογες» σκέψεις για το οτιδήποτε. Διαφέρουν όμως ως προς τη συχνότητα και την εμμονή των σκέψεων αυτών. Πιο συγκεκριμένα, ένας άνθρωπος που παλεύει με ΙΨΔ, παλεύει με συνεχείς εμμονικές σκέψεις καθ’ όλη τη διάρκεια της μέρας και δεν θα ήταν τολμηρό να πω 24 ώρες το 24ωρο.
Το πρόβλημα της ΙΨΔ, είναι πως η δύναμη μιας αρνητικής σκέψης δίνει στον πάσχοντα την αίσθηση πως μπορεί αυτομάτως να γίνει πραγματικότητα. Δεν θα έλεγα πως δημιουργεί ψευδαίσθηση, αλλά περισσότερο δημιουργεί το αντίστοιχο συναίσθημα δυσφορίας στην αίσθηση πως η «κακή σκέψη γίνεται αληθινή». Ο πάσχων γνωρίζει λογικά τι είναι αληθινό και τι όχι -δεν μιλάμε για κατάσταση σχιζοφρένειας- αλλά δυσκολεύεται να αποκόψει το συναίσθημα που του προκαλείται από τη επίμονη σκέψη που περνάει από το μυαλό του την εκάστοτε στιγμή. Για παράδειγμα: ‘’Μου πέρασε απ’ το μυαλό ότι κάποιος δικός μου που αγαπάω πολύ θα πάθει κάτι κακό’’. Μία πολύ συνήθης σκέψη που έχει περάσει από το μυαλό του καθενός. Ωστόσο, για έναν άνθρωπο με ΙΨΔ, τη σκέψη αυτή μπορεί να ακολουθήσουν διάφοροι ψυχαναγκασμοί, ως «τελετουργικές» πράξεις για να αποδιώξουν την ίδια τη σκέψη που εμμένει σθεναρά. Δηλαδή: ‘’Εάν σκεφτώ αυτό και νιώσω άσχημα, ενώ παράλληλα ανοίγω τη βρύση για να πιώ νερό, θα πρέπει να ανοιγοκλείσω ξανά τη βρύση μετρώντας κάποιες φορές (1,2,3 κλπ). Θα συνεχίσω μέχρι να σταματήσω στον αριθμό που θα με κάνει να αισθανθώ «ασφαλής», που αυτομάτως σημαίνει πως αυτή η σκέψη αυτή φεύγει ή τουλάχιστον δεν με επηρεάζει τόσο πολύ’’. Και αυτό το μέτρημα μπορεί να διαρκέσει από δευτερόλεπτα μέχρι και ώρα.
Αυτό είναι και το βασικότερο και πλέον βασανιστικό χαρακτηριστικό της ΙΨΔ. Οι ψυχαναγκαστικές παρορμήσεις και η ατελέσφορη -τις περισσότερες φορές- προσπάθεια του πάσχοντος να τις αποφύγει, με αποτέλεσμα να κλιμακώνεται ένα ατελείωτο άγχος. Επομένως, δεν έχουμε να κάνουμε με μια απλή σκέψη μέσα στις χιλιάδες που περνάνε καθημερινά από το ανθρώπινο μυαλό, αλλά με την αίσθηση ότι αυτή η ίδια η σκέψη ορίζει ολόκληρο το σώμα και το μυαλό. Και περισσότερο απ’ όλα επηρεάζει το συναίσθημα που γίνεται όλο και πιο επώδυνο, καθώς το μυαλό δεν αρκείται σε μία μόνο άσχημη σκέψη. Η μία σκέψη φέρνει την άλλη, δημιουργώντας μία αδιάκοπη λούπα.
Πώς είναι λοιπόν άραγε, όλο αυτό το συνονθύλευμα «παράλογων δράσεων» μέσα σε μια ζωή αποτελούμενη από βιοποριστικές ανάγκες, ανθρώπινες σχέσεις, οικονομικά προβλήματα; Δεν θα έλεγα κάτι λιγότερο από οδυνηρό. Δεν σημαίνει πως ένας άνθρωπος δεν δύναται να είναι λειτουργικός, όμως αναμφίβολα οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει στην καθημερινότητά του είναι αρκετά έντονες.
Δεν θα χαρακτήριζα τις δυσκολίες των ανθρώπων με ΙΨΔ χειρότερες απ’ των άλλων ανθρώπων, θα τις χαρακτήριζα όμως διαφορετικές. Όταν κάποιος καθυστερεί στη δουλεία του γιατί άργησε να ξυπνήσει, είναι κατανοητό για όλους. Πόσο κατανοητό είναι όμως να καθυστερήσει κάποιος στη δουλεία του, επειδή δεν μπορούσε να σταματήσει να αναβοσβήνει το διακόπτη της κουζίνας, διότι χωρίς λόγο σκέφτηκε πως μπορούσε να κάνει κακό σε κάποιον και αυτή η σκέψη του δημιούργησε θλίψη και ενοχή, σε σημείο που χρειάστηκαν πάνω από 100 φορές να μετρήσει το διακόπτη, με αποτέλεσμα να παραμείνει στη θέση αυτή 15 με 20 λεπτά; Για σκεφτείτε το λίγο. 20 λεπτά χαμένα και χωρίς λόγο. Όμως για τον ιδεοψυχαναγκαστικό άνθρωπο φαίνεται αδύνατο να μην πράξει αυτή την τελετουργία, γιατί διαφορετικά αισθάνεται πως «θα τελειώσει ο κόσμος». Σαν να είναι σχεδόν αδύνατο.
Χρησιμοποιώ τη λέξη σχεδόν, γιατί αυτό δεν συμβαίνει πάντα. Ένας άνθρωπος που έχει ανάγκη να βοηθηθεί, θα βρει και τον τρόπο να το καταφέρει, είτε με τον κατάλληλο ειδικό είτε με το δικό του καθημερινό πρόγραμμα, που θα τον βοηθά να αποσπά το μυαλό του από την αδράνεια και την «εύκολη πρόσβαση» στις οποιεσδήποτε σκέψεις χωρίς ουσία. Αυτοί είναι απλώς δύο τρόποι και εννοείται πως αναφέρομαι σε ένα γενικότερο πλαίσιο, καθώς ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Ακόμα και οι άνθρωποι με ΙΨΔ. Το θέμα είναι πως για τους ανθρώπους που έχουν ως κοινό την ΙΨΔ, υπάρχουν τρόποι ώστε να μπορούν να το διαχειρίζονται όλο αυτό και να αισθάνονται καλύτερα μέσα στην καθημερινότητά τους και φυσικά, να αντιλαμβάνονται πως η ΙΨΔ είναι κάτι δύσκολο, αλλά είναι απλώς ένα κομμάτι τους και δεν ορίζει όλο τους το είναι.
Πηγή:
- https://www.onmed.gr/ygeia-psyhikh/story/348617/oi-psyxikes-diataraxes-mesa-apo-sygklonistika-skitsa
Ο Αρθρογράφος
