Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΤΥΠΩΝ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ

Το 1983, ένας Αμερικανός αναπτυξιακός ψυχολόγος και ερευνητής διατυπώνει τη θεωρία των πολλαπλών ευφυϊών, η οποία όχι μόνο αμφισβήτησε την παραδοσιακή θεώρηση της γενικής νοημοσύνης (παράγοντας g) και βασικές επιστημονικές θεωρίες σχετικά με το ρόλο της μάθησης και της νόησης στην αναπτυξιακή διαδικασία (Piaget, Werner), αλλά και ανέδειξε τη μονοδιάστατη προσέγγιση και φιλοσοφία των εκπαιδευτικών συστημάτων.

Η θεωρία του Howard Gardner χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως παράδειγμα ψευτοεπιστήμης και ατεκμηρίωτη υπεραπλούστευση του όρου «ευφυΐα» η οποία απλώς αντικαθιστούσε έννοιες όπως η «ικανότητα» και το «ταλέντο». Πράγματι, η θεωρία δεν υποστηρίχθηκε ποτέ από πειραματικές έρευνες ή εμπειρικές-ψυχομετρικές αποδείξεις, αποτυγχάνοντας έτσι να υπερασπιστεί το βασικό της επιχείρημα: πως ο ανθρώπινος νους ενδέχεται να είναι τμηματοποιημένος σε αυτόνομα νοητικά πεδία και όχι ένας ενιαίος κυρίαρχος τύπος νοημοσύνης. Με βάση την έρευνα του Gardner, κάθε ανθρώπινη οντότητα κατέχει τουλάχιστον οχτώ είδη ευφυΐας, οι οποίες συμβάλουν στην αντίληψη και κατανόηση των κοινωνικών συνθηκών. Τα είδη αυτά δεν αφορούν μονάχα τις γλωσσικές και λογικο-μαθηματικές ικανότητες που υπολογίζονται απομονωμένα από τους δείκτες νοημοσύνης, αλλά περιλαμβάνουν στοιχεία όπως η οπτική, η ενδοπροσωπική, η διαπροσωπική, η μουσική, η σωματική και η φυσιοκρατική νοημοσύνη, η οποία προστέθηκε στη λίστα το 1995.

Παρά το σκεπτικισμό και τις ασυμφωνίες που συνοδεύουν μέχρι και σήμερα τη συγκεκριμένη θεωρία, ορισμένα χαρακτηριστικά της κατάφεραν να επικρατήσουν και να ενσωματωθούν σε κάποιες διδακτικές προσεγγίσεις, μεθόδους και μοντέλα διδασκαλίας. Προβάλλοντας μια διαφοροποιημένη οπτική σχετικά με την οργάνωση και τη λειτουργία της ανθρώπινης νοημοσύνης, ο Gardner ταυτόχρονα ανέδειξε τον αναχρονιστικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης, η οποία ενίοτε αποτυγχάνει να διακρίνει τις ατομικές ιδιαιτερότητες των μαθητών, να ενθαρρύνει την καλλιέργεια έμφυτων κλίσεων και να συμβάλλει έμπρακτα στην ενίσχυση αυτών των ικανοτήτων. Ο Gardner συμβούλεψε τους εκπαιδευτές να εξατομικεύουν το διδακτικό τους στυλ και να εμπλουτίζουν τις διδακτικές τους στρατηγικές, με σκοπό να ανταποκρίνονται στις διαδικασίες με τις οποίες κάθε μαθητής επεξεργάζεται την πληροφορία. Ενώ λοιπόν ένα άτομο με αυξημένη γλωσσική/λεκτική νοημοσύνη κατανοεί γρηγορότερα την ύλη μέσω της αφήγησης και της γραφής, ένας μαθητής με οπτική ευφυΐα επωφελείται περισσότερο από τη ζωγραφική, τη δημιουργία ενός γλυπτού, τη χρήση γραφικών παραστάσεων και διαγραμμάτων.

Η επανεξέταση, λοιπόν, των διδακτικών μεθόδων, των κανόνων αξιολόγησης και της εκπαιδευτικής προσέγγισης βασίστηκε στην αμφισβήτηση του όρου «νοημοσύνη», όπως τον αντιλαμβανόμαστε με την παραδοσιακή έννοια. Και παρόλο που ο ακριβής προσδιορισμός του δεν έχει μέχρι σήμερα επιτευχθεί, ο Gardner έφερε στο προσκήνιο το θέμα της πολυσύνθετης διδασκαλίας, την ανάγκη για πιο συμπεριληπτικές πρακτικές και την επίτευξη ουσιαστικής και ποιοτικής μάθησης μέσα από την υιοθέτηση ποικιλόμορφων τεχνικών που θα εκτιμούν τους διαφορετικούς τρόπους σκέψης και μάθησης, οι οποίοι συνθέτουν ένα μοναδικό προφίλ ιδιοφυΐας για κάθε άτομο.

Βιβλιογραφία

Gardner, H., & Hatch, T. (1989). Multiple Intelligences Go to School: Educational Implications of the Theory of Multiple Intelligences. Educational Researcher, 18(8), 4–10. https://doi.org/10.2307/1176460
Leandro S. Almeida, Maria Dolores Prieto, Aristides I. Ferreira, Maria Rosario Bermejo, Mercedes Ferrando, Carmen Ferrándiz (2005). Intelligence assessment: Gardner multiple intelligence theory as an alternative. Learning and Individual Differences, 225-230. http://dx.doi.org/10.1016/j.lindif.2009.12.010
Macnamara, J. (2015). Multiple intelligences and minds as attributes to reconfigure PR—A critical analysis. Public Relations Review, 249-257. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2015.03.002
Rousseau, L. (2021). “Neuromyths” and Multiple Intelligences (MI) Theory: A Comment on Gardner (2020). Frontiers in Psychology, 1-5. https://www.frontiersin.org/journals/psychology#editorial-board
Το εκπαιδευτικό μας σύστημα [Image]. (n.d.). https://www.toyfas.gr/%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%BA%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%BC%CE%B1%CF%82-%CF%83%CF%8D%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B1/