«Bystander Effect: Η νωθρότητα του περαστικού κατά την διάρκεια ενός εγκλήματος και η εξουσία των μαζών»
Οι κοινωνικοί ψυχολόγοι Τζον Ντάρλι και τον Μπιμπ Λατέιν μελέτησαν το πως η ύπαρξη των θεατών επιδρά στην αλληλεγγύη, την βοήθεια ή την απραγία σε ένα άλλο άτομο σε επείγουσα ανάγκη. Αναλυτικότερα, οι επιστήμονες αυτοί εντρυφήσαν στην συμπεριφορά των αυτόπτων μαρτύρων κάποιων εγκλημάτων με πρωταρχικό έναυσμα το έγκλημα της 13ης Μαρτίου του 1964 στην πυκνό κατοικημένη Νέα Υόρκη. Η Kitty Genovese κατείχε ένα μπαρ στο οποίο εισήχθη ένας ληστής σκοτώνοντας την στην προσπάθεια του να πάρει τα χρήματα της επιχείρησης ενώ τριάντα οχτώ άτομα έβλεπαν στην δολοφονία άπραγοι, πράγμα που οδήγησε και στον γρήγορο θάνατό της αλλά και στην διαφυγή του κλέφτη . Ο Τ. Ντάρλι και ο Μ. Λατέιν έσπευσαν να ερευνήσουν αυτό το συμβάν από ψυχολογικής πλευράς το 1968 συνεργαζόμενοι με τους προπτυχιακούς φοιτητές του Πανεπιστημίου Columbia. Έτσι το συμπέρασμα ήταν ότι όσα λιγότερα άτομα παραβρισκόντουσαν σε μια έκτακτη ανάγκη τόσο περσότερες πιθανότητες είχε το θύμα να βοηθηθεί. Φυσικά τα πειράματα των ερευνητών υπήρξαν ανήθικα αφού αψηφούσαν την διατήρηση της ψυχολογικής και σωματικής ακεραιότητας των συμμετεχόντων. Δυστυχώς, επιβεβαιώνοντας το συμπέρασμα του φαινομένου Bystander, σημειώθηκε άλλο ένα γεγονός στον σύγχρονο κόσμο. Πιο συγκεκριμένα στο Γκουανγκντόνκ το 2011 που ένα μικρό κορίτσι, η Wang Yue παρασύρθηκε από ένα μικρό βάν και βρέθηκε αιμόφυρτο στην μέση του δρόμου, δέκα οχτώ περαστικοί την είδαν όμως κανένας δεν βοήθησε με αποτέλεσμα να το δίχρονο παιδί να καταλήξει.
Πολλές φορές οι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με ηθικά διλλήματα που για να τα λύσουν αυτόματα λειτουργούν με βάση την αρχή που έχει η κοινωνική επιρροή. Αναλυτικότερα, είναι η κοινωνικό ψυχολογική περίπτωση της νοοτροπίας με την οποία οι άνθρωποι αναπροσαρμόζουν την θέση τους, αλλάζοντας τις αξίες και τις ιδεολογίες τους έπειτα από την κοινωνική συναναστροφή με άλλα άτομα(Alport,1925). Κατά αυτό τον τρόπο, οι άνθρωποι κοιτάζουν των γύρω του τις συμπεριφορές και με βάση αυτές κρίνουν εάν είναι αναγκαίο να πράξουν κάτι οι ίδιοι, ή και όχι. Λόγο του καταιγισμού των επίμονων προκαθορισμένων κριτικών που μπορεί να λάβουν υποσυνείδητα απευαισθητοποιούνται ακολουθώντας το ίδιο μοτίβο συμπεριφοράς με αυτό των γύρω τους. Αυτό μπορεί να αποτελέσει και μια πρωτόγονη βαθύτερη παγιωμένη ανάγκη της αυτοτελής μονάδας να μην αποκλίνει από το σύνολο και την μάζα νιώθοντας έτσι προστασία ακολουθώντας έναν αλληλέγγυο και οικείο τρόπο διαίρεσης των ευθυνών.
Έχει παρατηρηθεί ότι μόνο και μόνο η γνώση του φαινομένου Bystander μπορεί να αφυπνίσει και να επηρεάσει τον άνθρωπο στο να βοηθήσει κάποιον σε αντίστοιχη κατάσταση. Μολαταύτα, κοινός παρονομαστής όλων είναι η πρόθεση όμως ο αναπόσπαστος παράγοντας της τελικής απόφασης αντιτίθεται και φέρει την επανάπαυση είτε την άφεση ευθυνών και ο εκάστοτε φόβος της μετέπειτα εμπλοκής, εξάλλου ο κόσμος δεν θα καταστραφεί από αυτούς που κάνουν το κακό…αλλά από αυτούς που το παρακολουθούν χωρίς να κάνουν τίποτα – Albert Einstein
Πηγές :
- Levine, M. (2012). Helping in emergencies: Revisiting Latané and Darley’s bystander studies. In J. R. Smith & S. A. Haslam (Eds.), Social psychology: Revisiting the classic studies (pp. 192–208). Sage Publications Ltd.
Ο Αρθρογράφος
