20 και κάτι: Εξερεύνηση, αστάθεια, “χάος”
Είκοσι και κάτι: Αρκετά μεγάλος για να θυμηθείς να πας σουπερμάρκετ πριν μείνεις μόνο με ψωμί του τοστ, να πληρώσεις τα κοινόχρηστα στην ώρα τους, να καλέσεις τεχνικό όταν δεν στύβει το πλυντήριο, να βρεις την σωστή πτήση σε ένα χαοτικό αεροδρόμιο και να προετοιμαστείς κατάλληλα για μια συνέντευξη για δουλειά. Ταυτόχρονα, αρκετά μικρός για να “αναλάβεις πλήρως καθήκοντα ενηλίκων” όπως στερεοτυπικά θα ορίζονταν τις προηγούμενες δεκαετίες, όπου σημαντικά “επιτεύγματα” ζωής όπως η σταθερή εργασία, η γονεϊκότητα κ.α. τοποθετούνταν κυρίως στην αρχές της τρέχουσας δεκαετίας.
Αρκετά πρόσφατα στην σύγχρονη βιβλιογραφία, και συγκεκριμένα στους πυλώνες της αναπτυξιακής ψυχολογίας, έχει προταθεί ο όρος “αναδυόμενη ενηλικίωση”. Σύμφωνα με τον Arnett, τον ερευνητή που μελέτησε διεξοδικά την παρούσα περίοδο ζωής, η αναδυόμενη ενηλικίωση συνιστά μια μεταβατική αναπτυξιακή περίοδο, όπου τα άτομα δεν είναι ούτε έφηβοι, αλλά ούτε αναλαμβάνουν πλήρως καθήκοντα ενηλίκων (Arnett, 2000, 2011).
Ποια, είναι, λοιπόν, τα βασικά χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου; Το πρώτο είναι η αστάθεια, η οποία αφορά την ευμεταβλητότητα στις συνθήκες ζωής των ατόμων (εργασία, συντροφική ζωή, εκπαίδευση κ.α.) καθώς και την “ρευστότητα” των σχεδίων τους. Ο νεαρός, λοιπόν, ενήλικας πειραματίζεται και “τολμά” αλλαγές, σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι σε μετέπειτα ηλικιακά στάδια.
Φεύγει από μια δουλειά που νιώθει ότι δεν αντιμετωπίζεται σωστά και αρχίζει την αναζήτηση της επόμενης. Δυσανασχετεί σε μια φαινομενολογικά δυσλειτουργική σχέση, διακόπτει και προχωρά. Συνειδητοποιεί ότι το αντικείμενο σπουδών του δεν τον εκφράζει και αποφασίζει λ.χ. να ξαναδώσει πανελλήνιες.
Ένα ακόμα χαρακτηριστικό της νεαρής ενηλικίωσης είναι η εξερεύνηση ταυτότητας, όπου ο αναδυόμενος ενήλικας εξερευνά την ταυτότητά του σε τομείς όπως ο έρωτας, η εργασία, οι κοινωνικές συναναστροφές και η γενικότερη κοσμοθεωρία του, προτού αναλάβει μόνιμους και περισσότερο σταθερούς ρόλους ενηλίκων.
Ακολουθεί η αίσθηση του ενδιάμεσου ανάμεσα στην εφηβεία και την ενηλικίωση, όπου ο νέος δεν βρίσκεται ακόμη στην περίοδο της ενηλικίωσης η οποία καθορίζεται πλήρως από οικονομική και προσωπική ανεξαρτησία αλλά ούτε και στην εφηβεία που διέπεται πιο έντονα από την γονεϊκή εξάρτηση.
Παράλληλα, πληθαίνουν οι δυνατότητες και οπτικές που έχει ο αναδυόμενος ενήλικας για μελλοντική εξέλιξη, καθώς και η αισιοδοξία για το μέλλον. Αυτό έχει να κάνει με μια γενικότερη αίσθηση δυνατοτήτων και ικανότητας ελέγχου. Δηλαδή, το νεαρό άτομο νιώθει ότι μπορεί να επιλέξει το ίδιο μεταξύ διαφορετικών επιλογών και κατευθύνσεων στην ζωή του (Arnett, 2001).
Τέλος, θεμελιώδες χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου αποτελεί η εστίαση στον εαυτό (Arnett, 2007). Δηλαδή, στην αναδυόμενη ενηλικίωση τα άτομα εστιάζουν κυρίως στην προσωπική τους εξέλιξη, καθώς δεν έχουν σημαντικές κοινωνικές ευθύνες και υποχρεώσεις απέναντι στους άλλους. Εδώ. αφενός ο νέος επικεντρώνεται έντονα στον ίδιο με ένα αίσθημα αυτοπαρατήρησης και αφετέρου σημειώνεται περισσότερη και ουσιαστικότερη αυτοφροντίδα.
Η δεκαετία, λοιπόν, των είκοσι και κάτι είναι γεμάτη αλλαγές, ανακαλύψεις, εξέλιξη-ίσως και αδράνεια. Αποφάσεις, ίσως και στασιμότητα. Ολοκλήρωση του σχηματισμού ταυτότητας-ίσως και απόλυτα χαοτικών κομματιών εαυτού που ψάχνουν τρόπο να ενωθούν. Μιας αίσθησης δομής, σχεδίου και πλάνου δράσης-ή και μιας αφηρημένης εικόνας του ποιος θέλω να είμαι. Το νόημα είναι ότι δεν υπάρχει ένας μονάχα σωστός τρόπος δράσης, ούτε στεγανά και συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια μέσα στα οποία πρέπει να εκπληρωθούν συγκεκριμένα “milestones”.
Μπορεί να ανυπομονείς να τελειώσεις την σχολή για να μπεις απευθείας στο μεταπτυχιακό των ονείρων σου ή να αποζητάς έναν χρόνο “ρεπό” από “ακαδημαϊκά καθήκοντα”. Μπορεί αυτήν την στιγμή να διαβάζεις αυτό το άρθρο με τον σύντροφό σου και να νιώθεις ότι ποτέ δεν ήσουν πιο σίγουρος για την επιλογή σου. Ή να πειραματίζεσαι με νέους επίδοξους παρτενέρ. Ή να μην έχεις καμία διάθεση για τέτοιου είδους κοινωνικοποίηση.
Μπορεί να νιώθεις το απόλυτο αίσθημα του ανήκειν σε μια παρέα συνομηλίκων ή να αναρωτιέσαι “τι κάνεις εδώ πέρα” στα πρώτα δέκα λεπτά ενός καφέ. Είμαστε μια διαδικασία. Αλλάζουμε, εμείς και τα πάντα γύρω μας. Και ίσως είναι απελευθερωτικό, και κάπως ανακουφιστικό, το ότι η αναδυόμενη ενηλικίωση είναι εδώ για να κάνει αυτό ακριβώς το πράγμα. Να μας κάνει ευάλωτους απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό, στον δρόμο του ποιος αυθεντικά θέλω να είμαι.
Βιβλιογραφία:
- Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469–480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469
- Arnett, J. J. (2001). Conceptions of the transition to adulthood: Perspectives from adolescence to midlife. Journal of Adult Development, 8, 133–143. https://doi.org/10.1023/A:1026450103225
- Arnett, J. J. (2007). Emerging adulthood: What is it, and what is it good for? Child Development Perspectives, 1(2), 68-73.https://doi.org/10.1111/j.1750-8606.2007.00016.x
- Arnett, J. J. (2011). Emerging adulthood(s): The cultural psychology of a new lifestage. In L. A. Jensen (Ed.). Bridging cultural and developmental psychology: New syntheses in theory, research, and policy (pp. 255–275). Oxford University Press
Ο Αρθρογράφος
