Μήπως χάνεται η τέχνη;
Στο σήμερα του καπιταλισμού, έχω αντικρίσει πολλάκις βίντεο στο YouTube να διαφημίζουν ένα καινούργιο τρόπο να βγάλει κανείς λεφτά: affiliate marketing, dropshipping, print on demand, etc.
Κατά τη διάρκεια των φοιτητικών μου χρόνων, βρήκα πολλές φορές τον εαυτό μου να παρακολουθεί αυτά τα βιντεάκια και να σκέφτεται, “Να το δοκιμάσω και εγώ; Μα δεν θέλω να ασχοληθώ με κάτι τόσο επιφανειακό, ούτε είμαι άνθρωπος επιχειρηματίας. Δεν είμαι άνθρωπος που θέλω μονάχα να βγάλω λεφτά. Θα με πείραζε να έχω λεφτά; Όχι. Υπάρχει όμως λόγος να μπω σε αυτή τη διαδικασία;” και εν τέλει δεν το δοκίμασα ποτέ σοβαρά.
Τι σχέση έχει όμως αυτό με την τέχνη; Πριν σας απαντήσω σε αυτή την ερώτηση, παρακαλώ διαβάστε αυτό το ποίημα μου. Το έγραψα συγκεκριμένα γι’ αυτό το άρθρο.
“Αναζητώ το φεγγάρι στον ουρανό,
να φωτίσει τον δρόμο μου στο σκοτάδι,
αλλά η ομίχλη το κρύβει από το μάτι.
Περπατώ με προσοχή στο μονοπάτι,
αναζητώντας το φως της ζωής μου,
που μπορεί να ξεπροβάλλει ανά πάσα στιγμή.
Στο σκοτάδι αναπνέω βαθιά,
και ακούω την ανάσα μου να σιγοτραγουδά,
σαν τη φωνή ενός αγγέλου που απλώνεται.
Με τη δύναμη της ανάσας μου συνεχίζω,
να περπατώ στο σκοτάδι της νύχτας,
αναζητώντας το φεγγάρι που χάθηκε από την ομίχλη.
Και όταν επιτέλους το βρω,
θα το αγκαλιάσω στο στήθος μου,
και η ζωή μου θα ξαναγεννηθεί στο φως του.”
Κάπως έτσι, λοιπόν, δημιουργείται η τέχνη. Κακή τέχνη, καλή τέχνη, όπως την κρίνει ο καθένας. Είναι όμως τέχνη; Οι άνθρωποι προσπαθούν εδώ και αιώνες να απαντήσουν σε γενικά ερωτήματα όπως το τι είναι ηθικό, τι είναι τέχνη, κλπ. Αυτό που εγώ θα χαρακτήριζα την τέχνη, παρόλο που δεν μπορώ να την ορίσω, είναι ανθρώπινη. Η τέχνη πάντα ήταν δημιούργημα ανθρώπων. Τώρα όμως; Ισχύει το ίδιο;
Και φτάνω σε αυτό το δυσάρεστο σημείο να σας ανακοινώσω ότι το ποίημα δεν το έγραψα εγώ. Δεν το έγραψε κανείς με συναισθήματα. Το δημιούργησε το ChatGPT με μία απλή μου εντολή, “Γράψε ένα ποίημα που να έχει θέμα το σκοτάδι, μπλα μπλα μπλα”. Μπορεί εσείς να αισθανθήκατε από την αρχή ότι δεν είναι φτιαγμένο από άνθρωπο. Μπορεί να το νιώσατε κακογραμμένο, ή πολύ γενικό, ή ανούσιο. Τι γίνεται όμως με όλους εμάς που δεν θα μπορούσαμε να το ξεχωρίσουμε; Ακόμη και αν το θεωρούσαμε κακογραμμένο, παραμένει τέχνη; Αυτό το ερώτημα πρέπει να το απαντήσετε εσείς.
Ας αφήσουμε όμως το ίδιο το ποίημα. Τι γίνεται όταν θύματα του καταναλωτισμού, ψάχνοντας απεγνωσμένα να βγάλουν χρήματα χωρίς να χρειαστεί να εργαστούν πολύ, αρχίζουν να χρησιμοποιούν παραπάνω από όσο θα έπρεπε την τεχνητή νοημοσύνη;
Πριν λίγες μέρες, έπεσε το μάτι μου πάνω σε ένα άλλο βίντεο: πώς να βγάλεις χρήματα με το ChatGPT. Ήμουν πολύ περίεργη, οπότε φυσικά και το πάτησα. Το βίντεο ανέφερε τρόπους να γράψει κάποιος παιδικά βιβλία, να τα εκδώσει σε ηλεκτρονική μορφή στο Amazon και να αρχίσει να βγάζει χρήματα.
Με την ίδια λογική, κάποιος θα μπορούσε να εκδώσει την προσωπική του συλλογή από ποιήματα, ισχυριζόμενος ότι είναι δικά του, ενώ στην πραγματικότητα θα είναι δημιούργημα τεχνητής νοημοσύνης. Τι γίνεται λοιπόν, όταν οι άνθρωποι επηρεάζονται τόσο πολύ από την ψύχωσή τους να έχουν όσα περισσότερα λεφτά γίνεται χωρίς να χρειάζεται να ‘εργαστούν’; Σε τέτοιες περιπτώσεις, η τέχνη απειλείται. Εκτός αν η τέχνη δεν είναι εν τέλει ανθρώπινη. Πρόκειται, λοιπόν, για καταστροφή της τέχνης; ‘Η μονάχα για εξέλιξη της τεχνολογίας;
Υ.Γ. Ακόμη και η εικόνα που έχει το συγκεκριμένο άρθρο είναι δημιούργημα τεχνητής νοημοσύνης. Ονομάζεται “Η Επιτομή της Αγάπης και της Λησμονιάς”. Είναι ή δεν είναι αυτό τέχνη;
Ο Αρθρογράφος
