«ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΠΟΙΗΣΗ»

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΠΟΙΗΣΗ

Πόσα πράγματα γνωρίζουμε για την σεξουαλική αντικειμενοποίηση; Έχουμε αναρωτηθεί με ποιόν τρόπο μας επηρεάζει; Γιατί πρέπει να μας απασχολεί ; Και όμως η αντικειμενοποίηση δεν είναι τόσο αθώα και μπορεί να εμφανιστεί ποικιλοτρόπως στην κοινωνία.

Ξεκινώντας, ως αντικειμενοποίηση ορίζεται ο διαχωρισμός του σώματος ή μέρη αυτού ,από το άτομο με συνέπεια να αντιμετωπίζονται ως αντικείμενα που δεν σκέφτονται ή δεν έχουν συναισθήματα. Περαιτέρω ως σεξουαλική αντικειμενοποίηση ορίζεται ο περιορισμός της αξίας ενός ανθρώπου στην σεξουαλική του εμφάνιση ή συμπεριφορά ανεξάρτητα από τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά του. Συμπεριφορές αντικειμενοποίησης έχουν να κάνουν με πράξεις ή λεκτικά σχόλια που στοχεύουν στην εξωτερική εμφάνιση της γυναίκας, διαχωρίζοντας τες από τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα που τις συνθέτουν ως μοναδικές οντότητες και όχι αντικείμενα επιθυμίας. Παράλληλα και το να ‘’βλέπεις’’ το γυναικείο σώμα ως μέσο ικανοποίησης της σεξουαλικής επιθυμίας και ως τέτοιο να το αντιμετωπίζεις συγκαταλέγεται στις συμπεριφορές αντικειμενοποίησης. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ζήτημα της ελεύθερης βούλησης καθώς το να αντιμετωπίζεις κάποιον σαν αντικείμενο ,σαν κάτι μη ανθρώπινο και χωρίς συναισθήματα σημαίνει πως θεωρείς ότι δεν έχει ελεύθερη βούληση και άρα να τις χρησιμοποιήσεις, να τις μεταχειριστείς ως απλά αντικείμενα.

Ψυχολογικές συνέπειες

Η αντικειμενοποίηση έχει πολυποίκιλες συνέπειες στην ψυχολογία των γυναικών. Ορίζοντας το με ψυχολογικούς όρους θα αναφερθούμε στην έννοια εαυτού-καθρέφτη , όπου αυτό που βλέπουν οι άλλοι άνθρωποι σε εμάς επιδρά στο τι σκεφτόμαστε για τον εαυτό μας, στην αυτοαντίληψη μας. Οι άνθρωποι εσωτερικεύουν τα πρότυπα της κοινωνίας με όποιον τρόπο και αν προβάλλονται αυτά( ΜΜΕ, κοινωνικά δίκτυα), κάτι που επιδράει στο πώς οι ίδιοι βλέπουν τον εαυτό τους και έτσι ‘’συμμορφώνονται’’ με αυτά τα πρότυπα. Αυτές που περισσότερο αντικειμενοποιούνται και σεξουαλικοποιούνται τα σώματα τους μέσα στην στην κοινωνία είναι οι γυναίκες. Κάποιες από τις συνέπειες αυτής της σεξουαλικής αντικειμενοποίησης είναι κατάθλιψη, διατροφικές διαταραχές και χαμηλή αυτοπεποίθηση. Συνέπειες που δεν μας φαίνονται παράλογες αν αναλογιστούμε τις επιρροές που καθημερινά δεχόμαστε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την τηλεόραση για το πώς πρέπει να είναι τα σώματα μας αλλά και πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε για να είμαστε ποθητές. Αυτό που τελικά συμβαίνει είναι η αντικειμενοποίηση των γυναικών να τις οδηγεί στην αυτό-αντικειμενοποίηση. Μιλώντας με στατιστικά δεδομένα, γυναίκες που βιώνουν εμπειρίες αντικειμενοποίησης νιώθουν κατά 40% περισσότερο άγχος, θυμό και ντροπή από ότι συνήθως. Ωστόσο όσον αφορά την αυτό-αντικειμενοποίηση, το δεδομένο αυτό αλλάζει καθώς οι γυναίκες αισθάνονται πιο χαρούμενες και με περισσότερη αυτοπεποίθηση. Όσον αφορά τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης η αντικειμενοποίηση οδηγεί τις γυναίκες να έχουν αισθήματα ενοχής λαμβάνοντας μερίδιο ευθύνης παρόλο που δεν θα έπρεπε. Φυσικά η αντικειμενοποίηση δεν πλήττει μόνο τις ενήλικες γυναίκες. Σύμφωνα με την UNICEF κάθε δέκα λεπτά κάπου στον κόσμο ένα κορίτσι πεθαίνει ως αποτέλεσμα βίας ενώ ένα στα πέντε κορίτσια κακοποιείται σεξουαλικά τουλάχιστον μια φορά στην ζωή της. Στην Αμερική 18% των κοριτσιών παραδέχονται ότι μέχρι τα δεκαεπτά έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης.

Σεξουαλική αντικειμενοποίηση στις ταινίες

Ο τρόπος που οι γυναίκες προβάλλονται σε πολλές ταινίες είναι δημιουργημένος από άντρες για άντρες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι περισσότερες θέσει σκηνοθετών, σεναριογράφων, παραγωγών είναι κατειλημμένες κυρίως από άντρες. Για να μιλήσουμε όμως με δεδομένα όσο αφορά τις ίδιες τις ταινίες, οι γυναίκες σε πρωταγωνιστικό ρόλο είναι πιο πιθανό να παρουσιάζονται ως ‘’σεξουαλικό αντικείμενο’’ ή γυμνές από ότι οι άντρες συμπρωταγωνιστές τους. Σύμφωνα με την έρευνα ‘’ Rewrite Her Story’’ που έγινε ανάμεσα σε 56 ταινίες με τις υψηλότερες εισπράξεις , οι γυναίκες είναι δυο φορές πιθανότερο να παρουσιαστούν ημίγυμνες ενώ είναι τέσσερις φορές πιθανότερο να εμφανιστούν εντελώς γυμνές. Όλες οι ταινίες στις οποίες πραγματοποιήθηκε η έρευνα ήταν σκηνοθετημένες από άντρες. Μία ακόμη έρευνα του πανεπιστημίου της Νότιας Καρολίνας, η οποία έγινε και αυτή πάνω σε εκατό ταινίες με τις μεγαλύτερες εισπράξεις ,έδειξε ότι οι γυναίκες είναι πιθανότερο να φοράνε σέξι ρούχα από ότι οι άνδρες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ταινίας όπου η γυναίκα αντικειμενοποιείτε και υπερ-σεξουαλικοποιείται είναι το Wolf of Wallstreet. Μια ταινία στην οποία οι γυναικείοι χαρακτήρες είναι αδύναμοι, έρμαια των αντρικών επιθυμιών, δεν υπάρχει εμβάθυνση στους γυναικείους χαρακτήρες, η παρουσία τους στην ταινία περιορίζεται στην εξωτερική τους εμφάνιση και στον τρόπο που οι άντρες , ιδιαίτερα ο πρωταγωνιστής τις χρησιμοποιεί για την δική του ικανοποίηση. Τέτοιες ταινίες αναπαράγουν και δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για να ‘’νορμαλοποιηθεί’’ μια στερεοτυπική εικόνα της γυναίκας η οποία ‘’απο-ανθρωποιείται’’ , ένα πρότυπο γυναίκας το οποίο μας μαθαίνει ότι η αξία της γυναίκας περιορίζεται στην εμφάνιση της και την σεξουαλικότητα της και υπερτερεί της προσωπικότητας και του χαρακτήρα της.

Μέσα μαζικής ενημέρωσης

Ένα ανάλογο κλίμα αντικειμενοποίησης κυριαρχεί και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης . Οι εικόνες των γυναικών οι οποίες κυριαρχούν είναι αψεγάδιαστες, χωρίς ρυτίδες ή σημάδια , με ένα ‘’ιδανικό σώμα και πρόσωπο συλλήβδην. Ο σκοπός μέσα από τον τρόπο που παρουσιάζονται οι γυναίκες στην διαφήμιση είναι το προϊόν να γίνει πιο ελκυστικό. Έτσι οι γυναίκες που παίζουν στην διαφήμιση μετατρέπονται από το υποκείμενο στο αντικείμενο της διαφήμισης. Όπως στις ταινίες έτσι και στις διαφημίσεις ισχύουν τα ίδια πράγματα. Αναπαράγονται και διαιωνίζονται στερεοτυπικοί ρόλοι μεταξύ των φύλων ενώ παράλληλα μεταφέρουν μηνύματα για το πώς θα έπρεπε να είναι οι γυναίκες όσο αφορά την εικόνα τους, ότι η αξία τους περιορίζεται στην νεότητα ,την ομορφιά και την σεξουαλικότητα τους. Οι συνέπειες που αυτό επιφέρει, για τις γυναίκες που παρακολουθούν αυτές τις διαφημίσεις είναι άγχος, διατροφικές διαταραχές, κατάθλιψη. Το θετικό είναι ότι τα τελευταία χρόνια τα ΜΜΕ γίνονται όλο και πιο συμπεριληπτικά καταρρίπτοντας κάθε παγιωμένη ιδανική εικόνα.

Αντικειμενοποίηση αντρών

Φυσικά και οι άντρες σεξουαλικοποιούνται, αλλά τα μηνύματα που περνάνε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα αποτελέσματα είναι διαφορετικά. Οι άνδρες συνήθως παρουσιάζονται ως ισχυροί ,δυναμικοί και όχι ευάλωτοι. Καθώς και οι συνέπειες αυτού δεν τους πλήττει τόσο διότι δεν είναι τόσο έντονος ο φόβος της σεξουαλικής παρενόχλησης ή του βιασμού.

Θετική αντικειμενοποίηση

Ορισμένοι στοχαστές υποστηρίζουν ότι η αντικειμενοποίηση δεν είναι κάτι απαραίτητα αρνητικό. Ο Alan Soble υποστηρίζει ότι ορισμένοι άνθρωποι δεν αξίζουν τον σεβασμό των γύρω τους και κατ’ επέκταση πως το μόνο που μπορούν να προσφέρουν στην κοινωνία είναι η εμφάνιση τους και το ταλέντο τους στο σεξ, η μεταχείριση αυτών των ανθρώπων ως αντικειμένων δεν θεωρείται ηθικά προβληματική.

Πηγές