ΟΙ ΜΠΟΥΑΤ ΤΗΣ ΠΛΑΚΑΣ-ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΜΨΥΧΩΣΗΣ
Γράφει η Έλενα Μπαμπαούση
Όσο και να θέλουμε να ζούμε το τώρα, την κάθε στιγμή, αξιοποιώντας κάθε ευκαιρία πάντα θα υπάρχουν στιγμές που θα νοσταλγούμε το παρελθόν που ζήσαμε…ή και όχι. Δεν είναι απλά τα χρόνια που περνάνε αφήνοντας εμφανή σημάδια πάνω μας, είναι αυτά που ζήσαμε, αυτά που νιώσαμε με τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Είναι και κάποιες φωτογραφίες που υπάρχουν ‘’φυλακίζουν’’ μέσα τους για πάντα αυτά τα συναισθήματα. Σήμερα όμως δεν θα σας αναφέρω κάποια δικιά μου ιστορία ούτε συμμετέχω σε αυτή. Η ιστορία και η φωτογραφία ανήκουν στον παππού μου που αρνείται να μεγαλώσει, που παραμένει για χρόνια στην ίδια δεκαετία, στην ίδια ηλικία, στα ίδια στέκια, με την ίδια παρέα. Θυμάται και μου μιλάει για τις Μπουάτ της Πλάκας:
Δεν θα μπω στις λεπτομέρειες των αριθμών και θα διατηρήσω την νεότητα μου για αυτή την αφήγηση. Είμαι ο Παύλος και για εσάς σήμερα είμαι ο εικοσάχρονος φοιτητής της δεκαετίας του ΄60 και μαζί θα πάμε βόλτα σε μια άλλη εποχή. Ήταν Δεκέμβρης, παραμονή Χριστουγέννων, ο Παναγιώτης, ο Ορφέας, η Νεφέλη, η Μαρία και εγώ προφανώς χορτασμένοι από το γιορτινό τραπέζι, χωρίς να υπερβάλω η Νεφέλη είχε δώσει τον καλύτερο της εαυτό για να μείνουμε όλοι ευχαριστημένοι. Σε εκείνες τις γιορτές είχαμε αποφασίσει να μην γυρίσουμε στα πατρικά μας, να γιορτάσουμε μεταξύ μας οικογενειακά.
Μετά από πολιτικές συζητήσεις, διαφωνίες, φιλοσοφικούς στοχασμούς, μελλοντικά σχέδια και προβλέψεις σηκωθήκαμε από το τραπέζι χωρίς άλλες βλέψεις για την ημέρα, μα οι τοίχοι δεν μας χωρούσαν άλλο και η απλωμένη μπουγάδα του απέναντι διαμερίσματος δεν μας μετέφερε το κλίμα των ημερών. Έτσι λοιπόν ψάχναμε την διέξοδο μας, έναν τρόπο να εγκλιματιστούμε, να αναμειχθούμε με το υπόλοιπο πλήθος, να γιορτάσουμε παρέα. Ο Παναγιώτης που πάντα είχε τις καλύτερες ιδέες, επεξεργάστηκε με ένα μειδίαμα τα βλέμματα όλων μας και είπε αυτή την λέξη που έμελλε να γίνει η πιο νοσταλγική μας, μπουάτ. Όσο και αν μας άρεσε η διασκέδαση σαν παρέα, δεν είχαμε πάει ξανά στα ‘’κουτιά’’ της πλάκας.
Από την στιγμή που έφτανες ήταν σαν να ανοίγεται μπροστά στα μάτια σου ένας καινούριος κόσμος, σχεδόν αποσυνδεδεμένο από την πραγματικότητα που ζούσες, ένας άλλος τρόπος ζωής δημιουργούνταν σε αυτά τα στενά. Οι μελωδίες ξεπετάγονταν από παντού και ήταν σαν τον μαγικό αυλό του βοσκού. Καταλήξαμε μετά από διαβουλεύσεις στον Χρυσό Κόκορα, ο χώρος ήταν πράγματι πολύ μικρός και η πιο μακρινή απόσταση ήταν έξι μέτρα από την σκηνή. Ο τραγουδιστής και το κοινό επικοινωνούσαμε άμεσα. Αυτό που συνέβαινε ήταν καθηλωτικό, σχεδόν μυσταγωγικό μέσα στον χαμηλό φωτισμό και το αποσβολωμένο πλήθος. Το μόνο που άκουγες, το μόνο που είχε σημασία να ακούς ήταν η φωνή του καλλιτέχνη την οποία συνόδευε μόνο μια κιθάρα. Τα τραγούδια αφορούσανε τον έρωτα, την κοινωνία, την πολιτική, ήταν όπως απαιτούσε η εποχή να είναι, επαναστατικά. Η χούντα φαινόταν πως είχε έρθει για να μείνει και εμείς προσπαθούσαμε να αντιδράσουμε με κάθε μέσο που μας δινόταν. Βρισκόμασταν ωστόσο σε επιφυλακή για τους ασφαλίτες ,ένας λάθος στίχος, μια αναφορά στο πραξικόπημα και θα βρισκόμασταν σε πεδίο μάχης. Οι τραγουδιστές είχανε εκπαιδευτεί πια, ήξεραν να χειρίζονται τους στίχους, για να περνάνε τα μηνύματα τους μέσα από κρυφά νοήματα και μεταφορές.
Περάσανε αρκετές ώρες, καθισμένοι στην ίδια θέση, καρφωμένοι στην ίδια σκηνή, με ένα ποτό, δραχμές παραπάνω δεν περίσσευαν. Θυμάμαι χαρακτηριστικά κάποια στιγμή, βουρκωμένη σχεδόν η Νεφέλη να με ρωτάει με ένα παραπονιάρικο βλέμμα
-Μ’ αγαπάς;
Και το αγαπημένο της τραγούδι να παίζει από πίσω…κι αν σ’ αγαπώ δεν σ ’ορίζω μήτε και ελπίζω να γιατρευτώ.., που να ήξερε ότι ονειρευόμουν μια ζωή πλάι της και μόνο και η αλήθεια είναι πως την αγάπησα όσο τίποτα άλλο σε αυτόν τον κόσμο. Αγάπησα και αυτά τα μικρά στέκια κάτω από την Ακρόπολη, που τώρα είναι μια γλυκιά ανάμνηση, μα αν με ρωτάτε δεν θέλω να γυρίσω πίσω, δεν θέλω να αλλάξω τίποτα, θέλω να θυμάμαι αυτές τις στιγμές όπως είναι εγκλωβισμένες σε αυτές τις φωτογραφίες.
Περί Ψυχής και Μετενσάρκωσης
Τι κοινό μπορεί να έχουν οι Πυθαγόρειοι με τον Πλάτωνα, τον Χριστιανισμό, τον Ινδουισμό και τον Βουδισμό; Κάτω από την στέγη ποιου θέματος θα μπορούσαν να συναντηθούν; Το θέμα που θα τους φιλοξενήσει στο σημερινό άρθρο είναι η μετεμψύχωση και αν έχετε την εντύπωση ότι αποκλίνουν τόσο μεταξύ τους σε ένα τόσο αμφιλεγόμενο ζήτημα αξίζει να διαβάσετε την συνέχεια.
Είναι δύσκολο να μιλήσουμε για την ψυχή δίχως να αναφερθούμε στους Πυθαγορείους και την δική τους θεωρία. Ξεκινώντας λοιπόν, οι Πυθαγόρειοι πίστευαν σε έναν ατέρμονο κύκλο μετενσαρκώσεων από την ανθρώπινη μορφή σε ολοένα και κατώτερα σώματα, όπως τα ζώα ή τα φυτά, γιατί αυτό όμως; Η εξήγηση που μας δίνουν έγκειται στην διαφορά ψυχής και σώματος. Το σώμα είναι αυτό που έχει δέσμια του την ψυχή, επίσης το σώμα είναι αυτό που καθόλη την διάρκεια του βίου αμαρτάνει μέσω των διαρκών απολαύσεων και ηδονών που επιθυμεί, όπως ο μόχθος για πλουτισμό ή η επίδοση σε ερωτικές απολαύσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι διαρκείς μετεμψυχώσεις επιβάλλονται ως ποινή στο σώμα που μέσω των πράξεων του μολύνει την ψυχή, η οποία και πρέπει να εξαγνιστεί. Η ψυχή θα μπορούσε να σωθεί εάν το μέλημα του ανθρώπου ήταν η καλλιέργεια της μνήμης, της γνώσης, της μάθησης για αυτό και η φιλοσοφία παρουσιάζεται απαραίτητη για την σωτηρία της ψυχής. Η ενασχόληση με την φιλοσοφία μπορεί όχι απλά να φανεί σωτήρια για την ψυχή μα και να την φέρει σε επαφή με την θεότητα από την οποία προέρχεται.
Η Πλατωνική θεωρία για την ψυχή δεν είναι αποκομμένη από τους Πυθαγόρειους, αντιθέτως επηρεασμένη. Ταυτόχρονα έχει να κάνει με τον διαχωρισμό στον οποίο πίστευε ο φιλόσοφος μεταξύ νοητού και αισθητού κόσμου. Έτσι όπως χωρίζει αυτόν τον κόσμο στα δύο χωρίζει και το σώμα από την ψυχή, το πρώτο ανήκει στον αισθητό κόσμο, είναι φαύλο, μεταβάλλεται, αλλοιώνεται και πεθαίνει ενώ η δεύτερη ανήκει στον νοητό κόσμο, είναι άυλη, άφθαρτη και αθάνατη. Ακόμη περισσότερο ο Πλάτωνας όπως και οι Πυθαγόρειοι, πίστευε στην κακότητα του σώματος το οποίο δεσμεύει την ψυχή και την εμποδίζει από την απόκτηση της αλήθειας και της σοφίας. Ένα επιχείρημα για την αθανασία της ψυχής έχει να κάνει με τα ενάντια. Κάθε πράγμα ή κατάσταση έχει και το αντίθετο της, το ένα προέρχεται από το άλλο και το ένα εμπεριέχει το άλλο. Όπως για παράδειγμα συμβαίνει με το αντιθετικό ζεύγος ζωή και θάνατος, το ένα υπάρχει μέσα στο άλλο και όπως μεταβαίνουμε από την ζωή στον θάνατο θα πρέπει να μεταβαίνουμε και από τον θάνατο στην ζωή. Το επόμενο επιχείρημα έχει να κάνει με την προέλευση των γνώσεων μας. Υπάρχουν οι γνώσεις που αποκτούμε μέσω των εμπειριών ή των αισθήσεων και υπάρχουν γνώσεις που κατέχουμε ήδη, όπως η ιδέα της δικαιοσύνης ή η ιδέα του καλού και του κακού. Αυτές τις γνώσεις τις είχε η ψυχή μας πριν συνδεθεί με το σώμα μας.
Το τρίτο επιχείρημα αφορά την ταύτιση της ψυχής με τα όντως όντα, δηλαδή τις αόρατες, νοητές και άφθαρτες ιδέες εν αντιθέσει με τα πεπερασμένα όντα του εμπειρικού κόσμου. Η ψυχή ανήκει στα πρώτα γιατί και η ίδια είναι αιώνια, αόρατη και νοητή. Για την μετενσωμάτωση ο Πλάτωνας συμφωνώντας με τους Πυθαγορείους μας λέει ότι εάν ο άνθρωπος στην διάρκεια της ζωής του φρόντιζε μόνο το σώμα του η ψυχή του θα ενσαρκωνόταν σε κάτι χειρότερο ενώ κάποιος που φρόντιζε την ψυχή του περισσότερο μετά τον θάνατο θα ήταν στην συντροφιά των θεών σε κατάσταση ευδαιμονίας και δεν θα μετενσαρκωνόταν. Ενδιαφέρον έχει να αναφερθεί ότι με τον θάνατο κάποιου η ψυχή του οδηγείται από τον δαίμονα της σε έναν τόπο για να κριθεί και να αποφανθεί η ‘’τύχη’’ της.
Η έννοια της κρίσης υπάρχει και στον Χριστιανισμό, ο οποίος όμως δεν πιστεύει στην ενσάρκωση της ψυχής σε άλλο σώμα. Ο άνθρωπος γεννιέται και πεθαίνει μια φορά, μπορεί όμως αναλόγως τον βίο που έχει ακολουθήσει να ‘’αγγίξει’’ τον Θεό, να θεαθεί την αλήθεια και μετά θάνατον να απολαύσει τους καρπούς των προσπαθειών του για την Θέωση . Έπειτα έχουμε τον Ινδουισμό για τον οποίο η ψυχή είναι αιώνια και αναλλοίωτη και μετά τον θάνατο του υλικού σώματος θα μετενσαρκωθεί σε κάτι άλλο για το οποίο παράγοντας είναι το κάρμα. Όποιος στην ζωή του είχε ένα κακό κάρμα θα μεταβεί και σε ένα χειρότερο σώμα και θα μετεμψυχώνεται μέχρι η ψυχή του να εξαγνιστεί και να φτάσει τον Θεό. Τέλος στον Βουδισμό η ψυχή και πάλι ‘’μπλέκεται’’ σε έναν φαύλο κύκλο ενσαρκώσεων, στον οποίο ρόλο διαδραματίζει πάλι το κάρμα και σκοπός είναι κάποια στιγμή να επιτευχθεί η νιρβάνα, η απαλλαγή από τον πόνο που επιφέρει το επίγειο σώμα. Ωστόσο για αυτή την θρησκεία οι συνεχείς μετενσαρκώσεις είναι πιο δύσκολο να επιτευχθούν.
Τελικά αυτό που έχει σημασία, αυτό στο οποίο οφείλουμε να δώσουμε σημασία είναι η πνευματική μας φροντίδα, η φροντίδα της ψυχής μας, απαλλαγμένοι από την υλική μας εξάρτηση. Είναι προτιμότερο να πλουτίσουμε τον εσωτερικό μας κόσμο από την τσέπη μας ώστε να αντικρίσουμε και την αλήθεια της Δημιουργίας. Μπορούμε να φανταστούμε τον κόσμο στον οποίο βρισκόμαστε σαν την Θεία Κωμωδία του Δάντη. Βρισκόμαστε στην Κόλαση, στο χαμηλότερο και έσχατο στάδιο της ύπαρξης μας, υπάρχει η δυνατότητα να ακολουθήσουμε την ανηφορική πορεία προς το Καθαρτήριο και να εξαγνίσουμε την ψυχή μας αρκεί να καθυποτάξουμε όσες αμαρτίες μας κρατάνε δέσμιους στην Κόλαση και τελικά να περάσουμε στο ανώτερο από όλα τα επίπεδα και να απολαύσουμε τον Παράδεισο.
Ο Αρθρογράφος
