Τάξη στην… Τάξη
Πειθαρχία και τάξη σημειώσατε Χ
Παρατηρώντας κανείς την παραπάνω εικόνα κορνιζαρισμένη στο διάδρομο δημοτικού σχολείου, ίσως την προσπεράσει, ίσως κοντοσταθεί να ρίξει μία φευγαλέα ματιά, ίσως πάλι την κάνει στόχο και πετάει βελάκια την ώρα του διαλείμματος. Ελάχιστοι είναι εκείνοι που θα διαβάσουν το περιεχόμενό της, και οι μισοί από αυτούς θα το τηρήσουν. Ας εμβαθύνουμε, όμως, για να κατανοήσουμε το μήνυμα που επιθυμεί να επικοινωνήσει.
Η σχολική τάξη μπορεί να παρομοιαστεί με την κοινωνία ή με άλλα λόγια η τάξη είναι ο μικρόκοσμος της κοινωνίας. Οι μαθητές της τάξης είναι οι αυριανοί πολίτες που την πλαισιώνουν. Οι εκπαιδευτικοί και το διοικητικό προσωπικό κάλλιστα ομοιάζουν με τις κυβερνήσεις και τα εκλεγμένα-στις αρμόδιες θέσεις- στελέχη της. Κανόνες από εκεί, νόμοι από την άλλη. Γιατί, όμως, καλούμαστε να τα παρομοιάσουμε;
Πρώτα από όλα, ο όρος «εκπαίδευση» περικλείει τον όρο «παιδεία», ο οποίος προέρχεται από το ρήμα «παιδεύω». Στο Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής των Liddell & Scott, αναγράφεται και η σημασιολογία του όρου και πιο συγκεκριμένα, στον Πλάτωνα, το ρήμα «παιδεύω» ερμηνεύεται ως διδάσκω κάποιον , ενώ σε ιστορικούς, όπως ο Ξενοφώντας, ερμηνεύεται ως τιμωρώ, επιβάλλω πειθαρχία . Η “πειθαρχία” αποτελεί εξ ορισμού συστατικό στοιχείο της σχολικής τάξης, παράλληλα όμως αποτελεί και σπουδαίο εργαλείο για την πετυχημένη μάθηση. Γίνεται άμεσα αντιληπτό ότι μέσω της εκπαίδευσης το άτομο αναπτύσσει και καλλιεργεί όλες τις πτυχές της πολύπλευρης προσωπικότητάς του. Προκειμένου να επιτευχθεί η εκπαίδευση, οφείλουμε να δώσουμε προτεραιότητα στην παιδεία. Οι μελλοντικοί πολίτες έχουν τη δυνατότητα να είναι αμόρφωτοι, όχι όμως απαίδευτοι. Η απόκτηση γνώσεων έπεται της υιοθέτησης αξιών και της διαμόρφωσης μίας σωστής συμπεριφοράς. Η μαθητική κοινότητα πρέπει να γνωρίζει τόσο τα δικαιώματά της, όσο και τις υποχρεώσεις της. Ο κάθε μαθητής οφείλει να κατανοεί την κατανομή της εξουσίας στο πλαίσιο της τάξης, όπου ανώτερη θέση κατέχει ο εκπαιδευτικός, ο οποίος είναι απόλυτα υπεύθυνος για την τάξη του, ενώ στο πλαίσιο της πολιτικής κοινότητας, η αρμόδια σε αντίστοιχη θέση είναι η κυβέρνηση. Με την προϋπόθεση ότι όλα τα παραπάνω γίνονται κατανοητά, αναπόφευκτα οδηγούμαστε στην καλύτερη συνεργασία εκπαιδευτικού-παιδιού, στην εξάσκηση των δεξιοτήτων και στην ανακάλυψη της προσωπικότητας του με τα προτερήματα και τα ελαττώματά της, με λίγα λόγια σε αυτό που ονομάζουμε εκπαίδευση.
Στη σχολική αίθουσα, ωστόσο διαδραματίζονται και περιστατικά ίδια με τα αντίστοιχα μίας πολιτικής κοινότητας. Η βία, ο ρατσισμός, η έλλειψη σεβασμού, η καταπάτηση των δικαιωμάτων και άλλα τόσα συναντώνται και στα δύο περιβάλλοντα. Εάν απαρχή τους είναι η απειθαρχία στο σχολικό περιβάλλον, τότε αυτό θα έχει ως συνέπεια την απειθαρχία στο κοινωνικό σύνολο. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να επισημάνω, ότι οι κανόνες είναι χρήσιμοι και κατά τη διάρκεια της διδακτικής πράξης, καθώς επίσης και κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων. Η τήρηση, λοιπόν των κανόνων αποσκοπεί όχι μόνο στα καθήκοντα ενός μαθητή, αλλά και στα καθήκοντα του μελλοντικού πολίτη. Τα παιδιά και οι έφηβοι δε δύναται να το κατανοήσουν σε επίπεδο πολιτικής κοινότητας, μπορούν παρόλα αυτά να τα εφαρμόσουν για την επιτυχή και ομαλή έκβαση της διδασκαλίας.
Συνοψίζοντας, θα λέγαμε ότι οφείλουμε να επιδείξουμε κατανόηση, σεβασμό και υπομονή προκειμένου να γνωρίσουν και να κάνουν πράξη οι μικροί μας μαθητές, όσα αναγράφονται στον πίνακα των κανόνων. Σημασία έχει η διαδρομή και το ταξίδι κι όχι ο προορισμός.
Ο Αρθρογράφος
