ΟΤΑΝ ΤΑ «ΑΤΕΛΕΙΩΤΑ» ΚΑΙ «ΔΙΑΡΚΗ» ΚΑΙ ΕΑΝ
ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ
Γράφει η Μαρία Μουζάκη
Μία από τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις που «στοιχειώνουν» την κατά τα άλλα «ήσυχη» καθημερινότητά μας είναι αυτό το αιώνιο και αναπάντητο «Και εάν». Πόσες φορές έχεις αναρωτηθεί τι θα γινόταν εάν έκανες κάτι διαφορετικό, αν είχες πάρει μία άλλη απόφαση τη δεδομένη χρονική στιγμή; «Αν τα έκανες όλα σωστά» ή αλλιώς στο «αν θα μπορούσες να κάνεις κάτι άλλο, εκτός από αυτό που έκανες»;
Ένα σύνολο «αναπάντητων» ερωτημάτων, που σε προβληματίζουν τόσο στην προσωπική, όσο και στην κοινωνική σου ζωή. Μικρά ρητορικά ερωτήματα που σε προβληματίζουν και σε επιφορτίζουν συναισθηματικά σχεδόν καθημερινά, προσπαθώντας να γεφυρώσεις το χρόνο, το παρελθόν με το παρόν και το παρόν με το μέλλον. Στην πραγματικότητα, αυτά τα ερωτήματα δεν είναι κάτι άλλο πέρα από την ίδια την προσπάθειά σου να συμφιλιωθείς με τον ίδιο τον εαυτό σου, είτε πρόκειται για τον παρελθοντικό σου εαυτό, είτε για τον τωρινό. Βασική αδυναμία ότι δεν μπορείς να προβλέψεις το μελλοντικό σου Εγώ ή μήπως όχι;
Αναζητώντας κανείς την απάντηση στο «εάν έπραξε σωστά» πίσω στο παρελθόν, θα πρέπει να ανατρέξει στα τότε γεγονότα, στις εμπειρίες και στα βιώματά του, όπως και στη γενικότερη ψυχοσυναισθηματική του κατάσταση. Με λίγα λόγια, στο βασικό ερώτημα που καλείται να απαντήσει είναι στο «ποιες ήταν οι συνθήκες, υπό τις οποίες κλήθηκε να πάρει την ακόλουθη απόφαση». Μία απάντηση που υποδεικνύει τα ασαφή όρια μεταξύ της κοινωνικής και προσωπικής ταυτότητας, αναδεικνύοντας τη σαφή αλληλεπίδραση μεταξύ του κοινωνικού και προσωπικού εαυτού. Μία απάντηση που σε καμία περίπτωση δεν προσφέρει άφεση αμαρτιών, όμως βοηθά να αντιληφθεί κανείς το προφανές, την ευαλώτητα της ανθρώπινης ύπαρξης μπροστά στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Μία αδυναμία που συνδέεται με το ζήτημα της λήψης αποφάσεων, με τη συνειδητή δηλαδή εκείνη επιλογή μεταξύ δύο ή περισσότερων εναλλακτικών λύσεων ενός προβλήματος. Το κύριο ερώτημα που προκύπτει, είναι πώς ένα άτομο μπορεί να αποφασίσει σωστά όταν δεν έχει βρει ακόμα τον ίδιο τον εαυτό του, την ταυτότητά του.
Το να μπορέσει κάποιος να αντιληφθεί και να καθορίσει το πρόβλημά του δεν είναι πάντα τόσο εύκολο. Τις περισσότερες φορές απαιτεί τη γνώση του εαυτού του, την αυτογνωσία του. Θα πρέπει δηλαδή, να έχει συμφιλιωθεί με την πλήρη εικόνα του και με τα θετικά και με τα αρνητικά στοιχεία του. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα, μιας και απαιτεί τη σύγκρουση ανάμεσα στα εκάστοτε κοινωνικά πρέπει και στα διαρκώς θέλω. Μία σύγκρουση που συχνά αναδύεται στην επιφάνεια «κρατώντας» δέσμιο το Εγώ σε μία διαρκή, άνιση μάχη. Μία μάχη που λύνεται μόνο με το συμβιβασμό ανάμεσα στα «κοινωνικά γιατί» και στα «προσωπικά πρέπει», διαφυλάσσοντας με αυτό τον τρόπο την κοινωνική ευρυθμία και τη ψυχοσυναισθηματική υγεία του ατόμου.
Τι αλλάζει; Η ίδια η προσωπικότητα του ατόμου. Νέες κοινωνικές συνθήκες δημιουργούνται, προάγοντας μία νέα κοινωνικά πραγματικότητα, κατά την οποία το άτομο καλείται να αναδιαμορφώσει τα δικά του θέλω, πρέπει και γιατί. Μέσα σε αυτή τη ρευστή πραγματικότητα που διαμορφώνεται, το άτομο θα πρέπει να αναζητήσει εκ νέου τη θέση του, επιβεβαιώνοντας επί της ουσίας την ύπαρξή του, την προσωπική αλλά και την κοινωνική του ταυτότητα. Είναι η στιγμή που τα χιλιάδες και αναπάντητα «εάν» παίρνουν μορφή, γίνονται χείμαρρος «απειλώντας» τα μέχρι τότε κεκτημένα.
Το οξύμωρο της όλης κατάστασης είναι ότι συνιστά μία απαραίτητη διαδικασία, που καλύπτει όλο το φάσμα της ανθρώπινης υπόστασης. Ένας άνθρωπος, καθόλη τη διάρκεια της ζωής του, αναζητά την κατάκτηση της αυτοεικόνας του, την ίδια την αυτοπραγμάτωσή του. Μία διαδικασία που περιορίζεται εξαιτίας του ρευστού κοινωνικού περιβάλλοντος, όπου αναδιαμορφώνει τους εκάστοτε προσωπικούς στόχους και τις διάφορες προτεραιότητες που τίθενται, με αποτέλεσμα το άτομο να βρίσκεται σε ένα «διαρκή» αγώνα κατάκτησης και επιβεβαίωσης πολλαπλών κοινωνικών ρόλων, από τους οποίους απορρέει το σύνολο της προσωπικότητάς του.
Η κάθε πράξη, η κάθε απόφαση στο παρελθόν, είναι απόρροια αυτού του αγώνα. Ήταν εκείνη η εναλλακτική που τη δεδομένη χρονική στιγμή φάνηκε εξαιρετικά συμφέρουσα για εσένα! Τώρα μπορεί και να μην είναι, διότι πολύ απλά άλλαξαν τα δεδομένα. Άλλαξες και εσύ φυσικά, αφού μεγαλώνοντας είχες την ευκαιρία να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου. Όμως δεν έφτασες εδώ που έφτασες μόνος σου. Ήταν όλες αυτές οι αποφάσεις, άλλες πετυχημένες, άλλες όχι, που σε οδήγησαν σε αυτό το σημείο, έστω και αν τώρα αμφιβάλλεις για κάποιες από αυτές.
Το «κλειδί» της ανθρώπινης ευτυχίας δεν βρίσκεται στη στασιμότητα, κάτι που επιβεβαιώνεται και από την ίδια την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Η εγρήγορση είναι αυτή που κρατά τον άνθρωπο σε έναν αγώνα επιβίωσης, όπου πέρα από το βιολογικά αίτια, η ζωή του επηρεάζεται και καθορίζεται από ένα σύνολο κοινωνικών και ψυχοσυναισθηματικών παραγόντων. Υπό αυτές τις συνθήκες το «εάν» μοιάζει με μία ευκαιρία συμφιλίωσης με τον ίδιο τον εαυτό σου, καθώς και με μία νέα ευκαιρία για να αναδιοργανωθείς και να κατακτήσεις νέους στόχους, έχοντας ήδη τη γνώση του παρελθοντικού σου εαυτού. Μία γνώση απαραίτητη για το Εγώ σου, μιας και το βοηθά να «οχυρώνεται» απέναντι στις δυσκολίες, να διατηρεί την ισορροπία ανάμεσα στα κοινωνικά πρέπει και στα προσωπικά θέλω και να «οδηγείται» σε νέα μονοπάτια, προσφέροντας μία νέα πτυχή στην προσωπικότητά σου και φθάνοντας πιο κοντά στην αυτοπραγμάτωση.
Ο Αρθρογράφος
