ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ
Γράφει η Σοφία Βαρδακαστάνη
Είναι γεγονός ότι τόσο οι τρέχουσες εξελίξεις όσο και οι χρόνιες παθογένειες στον χώρο της Δημόσιας Διοίκησης καθιστούν την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση άμεση αναγκαιότητα. Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και η συνακόλουθη μετάβαση στην κοινωνία της πληροφορίας σε συνδυασμό με το παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον όχι μόνο αύξησαν τις απαιτήσεις των πολιτών και των επιχειρήσεων, αλλά ταυτόχρονα ανέδειξαν και την ανάγκη για διακρατική συνεργασία και υιοθέτηση μιας ενιαίας Δημόσιας Διοίκησης στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνεπώς, η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση αποτελεί έναν ισχυρό ψηφιακό δίαυλο μέσω του οποίου μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά αμφότερες, οι τρέχουσες και οι επικείμενες απαιτήσεις του διοικητικού μηχανισμού. Η αξιοποίηση της τεχνολογίας στο πλαίσιο του νέου μοντέλου διοίκησης αποσκοπεί στην ηλεκτρονική πραγματοποίηση των συναλλαγών μεταξύ κράτους και πολιτών και στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στο πολιτικό γίγνεσθαι και στη διαδικασία διαμόρφωσης και ακολούθως λήψης των αποφάσεων.
Δια της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης παρέχεται στο κράτος αρχικά η δυνατότητα μείωσης των δαπανών των δημόσιων υπηρεσιών και του μέσου κόστους συναλλαγής, γεγονός που αναμφίβολα ευνοεί και την εξοικονόμηση πόρων. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιείται η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των κρατικών οικονομιών και η μεταξύ άλλων βελτίωση στον τρόπο αξιοποίησης των εθνικών πόρων και τελικά της καινουομίας και της επιχειρηματικότητας. Εξίσου σημαντική βέβαια κρίνεται και η συνεργασία μέσω των ψηφιακών διαύλων των εγχώριων αρχών σε επίπεδο τοπικό, περιφερειακό και εθνικό. Αυτή η διαλειτουργικότητα φυσικά επιτυγχάνεται και σε επίπεδο διακρατικό, αφού προωθείται η επικοινωνία μεταξύ διεθνών ευρωπαϊκών οργανισμών.
Ταυτόχρονα, η βελτίωση της ποιότητας και των υπηρεσιών που παρέχονται ως αποτέλεσμα της γενικότερης προσπάθειας απλοποίησης και μείωσης του χρόνου των διαδικασιών γεννά ένα υψηλό αίσθημα ικανοποίησης στους εργαζόμενους στο δημόσιο τομέα και συμβάλλει δραστικά στην αντιμετώπιση φαινομένων κακοδιαχείρισης και διαφθοράς. Με άλλα λόγια, μέσω της ψηφιοποίησης συντελείται η καλύτερη διαχείριση των πόρων και η παρεμπόδιση του ανθρώπινου παράγοντα από το ενδεχόμενο να παρακάμψει διαδικασίες που θεωρεί επουσιώδεις και να μεροληπτήσει. Αυτή η δυνατότητα ελέγχου σε συνδυασμό με την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά που συνιστά κεντρικό πυλώνα στη φιλοσοφία της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, συμβάλλει στην ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών και στην εδραίωση της διαφάνειας στους κόλπους της Δημόσιας Διοίκησης, καθώς περιορίζονται φαινόμενα κορπορατισμού και πατρωνίας.
Σε δεύτερο επίπεδο οι πολίτες επωφελούνται εξαιρετικά από την αναβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών και των πληροφοριών που παρέχει η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση. Από άποψη πρακτική σημειώνεται εξοικονόμηση χρόνου και μείωση κόστους για τους πολίτες, οι οποίοι διεκπεραιώνουν τις συναλλαγές τους χωρίς να υπάρχει ανάγκη μετάβασης ή ακόμα και αναμονής στην εκάστοτε υπηρεσία. Η εκμηδένιση των αποστάσεων διευκολύνει ιδιαίτερα όλους όσοι ζουν σε μέρη απομακρυσμένα από τα μεγάλα διοικητικά κέντρα, οι οποίοι άλλοτε έπρεπε να μεταφερθούν σε αυτά για να διευθετήσουν τις συναλλαγές τους με το κράτος, αλλά και ορισμένες ευπαθείς ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρίες. Στο σημείο αυτό επισημαίνεται ότι οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες του κράτους ούσες προσβάσιμες διαρκώς στο σύνολο των πολιτών και αντλώντας στοιχεία από κοινές βάσεις δεδομένων συμβάλλουν στην ταχεία εξυπηρέτηση τους και όπως είναι φανερό, στην παροχή ίσων ευκαιριών.
Παράλληλα η ισοτιμία που εδραιώνεται στη Δημόσια Διοίκηση μέσω της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι όλοι ανεξαιρέτως οι πολίτες έχουν το δικαίωμα της έγκυρης ενημέρωσης και της συμμετοχής στα κοινά μέσα από πρακτικές όπως η διαβούλευση ή η ψηφοφορία. Επίσης δύνανται να ελέγχουν οι ίδιοι την πορεία των συναλλαγών ή των αιτημάτων τους και να μην καθίστανται έρμαια στις διαθέσεις των διοικητικών υπαλλήλων. Σε γενικές γραμμές οι διαδικασίες αυτές είναι απλές και φιλικές προς τον πολίτη και ως εκ τούτου αυξάνουν τον βαθμό ικανοποίησής του από τις δημόσιες υπηρεσίες.
Αναμφίβολα η περίπτωση της Ελλάδας, η οποία τα τελευταία χρόνια και ιδίως στην μετά τον κορονοϊό εποχή έχει συντελέσει σημαντικά βήματα προόδου, παρουσιάζει υστέρηση στον τομέα αυτό συγκριτικά με άλλες χώρες. Έχοντας λοιπόν πάντα στραμμένο το βλέμμα στις καινοτομίες που σημειώνονται σε διεθνές επίπεδο, απαιτείται η λήψη πρωτοβουλιών για ορθή αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού της Δημόσιας Διοίκησης, η απλούστευση των διαδικασιών μέσα από ενίσχυση της διασύνδεσης, της επικοινωνίας και της συνεργασίας των ηλεκτρονικών πυλών και την ενοποίηση των μητρώων. Επίσης δεδομένου ότι οι πρακτικές αυτές είναι εξαιρετικά κοστοβόρες για τον δημόσιο τομέα, προτείνεται η προσεκτική και εκ των προτέρων μελέτη σχετικά με την αποτελεσματικότητά τους για να αποφευχθεί η ανούσια κατασπατάληση των δημοσίων πόρων. Σε κάθε περίπτωση στόχος δεν είναι απλά η ολοκληρωτική ψηφιοποίηση των δημοσίων υπηρεσιών, αλλά ο αποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης της γνώσης στην μετά την ψηφιοποίηση εποχή.
Πηγές:
- Αποστολάκης, Ι., Λούκης, Ε., Χάλαρης, Ι. (2008) “Ηλεκτρονική ΔημόσιαΔιοίκηση”. Αθήνα: εκδ. Παπαζήση
- Πομπόρτσης, Α. (2017) “Εισαγωγή στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση”. Αθήνα. εκδ. Τζιόλα
- Σωτηρόπουλος, Δ. (2021) «Η Δημόσια Διοίκηση στην Εποχή Μετά τον Κορωνοϊό»
Ο Αρθρογράφος
