Συμβολισμός Δερματοστιξίας
Οι άνθρωποι έχουμε την ανάγκη να εκφραζόμαστε σε διάφορες εκφάνσεις της καθημερινότητας μας μέσω του σώματος και των μηνυμάτων που εκπέμπουμε. Η απόδραση προς την τέχνη είναι αυτή που μας βοηθά να εκδηλωνόμαστε και να δημιουργούμε. Τι γίνεται όμως όταν γινόμαστε το πεδίο έμπνευσης για την δημιουργία και την χάραξη σχημάτων επάνω στο δέρμα μας; Στο παρακάτω κείμενο θα εξετάσουμε τι είναι η δερματοστιξία και κάποιες από τις μορφές και τους λόγους που αυτή παρουσιάζεται καθώς και το τι συμβολίζει. Είναι ένα φαινόμενο που έχει πάρει μεγάλη διάσταση στην κοινωνία μας και στα πλαίσια της ελληνικής κοινωνίας αποτελεί ακόμη «ταμπού».
Το τατουάζ ή δερματοστιξία είναι μια μορφή τροποποίησης του σώματος με την τεχνική της εισαγωγής ανεξίτηλου μελανιού στο χόριο στρώμα του δέρματος με σκοπό την αλλαγή του χρώματός του. Η δερματοστιξία είναι μία διαδικασία που έχει ξεκινήσει χιλιάδες χρόνια πριν. Στην αρχή είχε συμβολικό περιεχόμενο στα πλαίσια μίας τελετουργίας όπως θα δούμε αργότερα, έπειτα έγινε τρόπος έκφρασης και τέλος πέρασε στη μόδα. Πολλοί νέοι καταφεύγουν στη στίξη του δέρματος τους προκειμένου να εκφράσουν τον ψυχισμό τους και την διαφορετικότητα. Παλαιότερα, δεν είχαν τόσο καλή φήμη ωστόσο στις ημέρες μας φαίνεται να προτιμούνται τόσο από άνδρες όσο και από γυναίκες.
Από την αρχαιότητα έχει αποδειχθεί πώς οι άνθρωποι των σπηλαίων χρησιμοποιούσαν εργαλεία προκειμένου να χαράξουν το σώμα τους . Αργότερα, αυτό αποδείχθηκε και από τον πολιτισμό της Αιγύπτου(μούμιες) και από κάποια ειδώλια που ανακαλύφθηκαν , τα οποία προδίδουν πως η τέχνη του τατουάζ ήταν διαδεδομένη και αναγνωρίζονταν ευρέως μεταξύ των ετών 2.000 και 4.000 π.Χ.
Οι λόγοι που οι άνθρωποι έκαναν τατουάζ ποικίλουν. Για παράδειγμα άλλοτε έκαναν για να τα χρησιμοποιούν ως στολή για τα σημεία που η ενδυμασία δεν μπορούσε να καλύψει, άλλοτε ως μέσο προστασίας και άμυνας προκειμένου να αποφευχθούν τα κακά πνεύματα μέσω των συμβόλων και κατά κύριο λόγο για θρησκευτικούς λόγους και τελετουργίες μετάβασης. Αξίζει να αναφερθεί πως σε κάποιες κοινωνίες και φυλές όπως στους Μασιά της Κένυας και της Τανζανίας ένα νεαρό αγόρι προκειμένου να γίνει αποδεκτό ως ενήλικας και όχι ως παιδί περνάει από δiάφορες δοκιμασίες, τις λεγόμενες διαβατήριες τελετουργίες. Στις τελετουργίες αυτές τα άτομά υποφέρουν προσωρινά και δοκιμάζονται. Έτσι ,τα τατουάζ λειτουργούν ως ορατά σημάδια της ενηλικίωσης ενός ατόμου. Πιο συγκεκριμένα , όπως αναφέρει ο Thomas Hulland Eriksen, η διαβατήρια τελετουργία της δερματοστιξίας μπορεί να θεωρηθεί ως δοκιμασία αντοχής που δείχνει οτι ένα άτομο αξίζει να αποκτήσει τα δικαιώματα και τις ευθύνες των ενηλίκων.
Η δερματοστιξία κατατάσσεται επίσης στην έννοια της τροποποίησης του σώματος που σημαίνει οτι γίνονται κάποιες πρακτικές προκειμένου να υπάρξουν εξωτερικές αλλαγές της εμφάνισης ενός ανθρώπου. Αναφέρεται σε ριζική και μη ανατρέψιμη τροποποίηση του σώματος. Πλέον τα τατουάζ επιφέρουν μηνύματα για τον ψυχικό μας κόσμο, αλλά ταυτόχρονα μας δένουν με καταστάσεις ,έμψυχα ή άψυχα όντα. Γίνονται για εκδηλώσεις αγάπης, συναισθηματικής αφοσίωσης(φιλίας ή έρωτα).Μέσω της παρέμβασης στο σώμα του, το υποκείμενο στην ουσία παρεμβαίνει στη διαμόρφωση της ταυτότητας του», όπως αναφέρει η Δήμητρα Μακρυνιώτη και ταυτότητα μας κάνουν οι άνθρωποι μας , τα συναισθήματα που έχουμε βιώσει, οι ψυχές που υπήρχαν και εξακολουθούν να υπάρχουν και θέλουμε να τις τιμήσουμε κουβαλώντας τες πάνω μας μέχρι τα βαθιά γηρατειά. Είναι η επανάσταση στη διεκδίκηση της ελευθερίας του ατόμου να εξερευνήσει το σώμα του και να διεκδικήσει την περιοχή που θα ανακαλυφθεί ως δική του (Curry,1993:76).
Επιπλέον, τα τατουάζ είναι μία τέχνη. Είναι η τέχνη του σώματος. Παραδίδεις για μια στιγμή το σώμα σου στα χέρια ενός καλλιτέχνη και τον αφήνεις να δημιουργήσει. Πραγματοποιείται η φύση της ανταλλαγής ανάμεσα σε αυτόν που υλοποιεί και δέχεται το τατουάζ. Σχέση που περιλαμβάνει τον πόνο ,το αίμα και την διείσδυση στο δέρμα , σε ένα μη ιατρικοποιημένο περιβάλλον. Είναι η τέχνη που πραγματικά σε αγγίζει σωματικά. Οι υπόλοιπες τέχνες έχουν να κάνουν με το «άγγιγμα» το νοητικό και πνευματικό. Ωστόσο, τι γίνεται όταν συναντιέται η τέχνη με την ίδια την φυσικότητα. Το ίδιο μας το σώμα είναι μία τέχνη. Η φύση είναι μία τέχνη γιατί πρέπει να επέμβουμε σε αυτήν; Σε αυτό το ερώτημα απαντά ο Didiey Anzieu, τα τατουάζ υπογραμμίζουν τον προσωρινό χαρακτήρα ενός υποκειμένου που δεν υφίσταται αλλοιώσεις και τροποποιήσεις ανεξάρτητες με το πέρασμα του χρόνου , συνεπώς το ίδιο το άτομο θέλει να χαράξει κάτι πάνω του που πάει κόντρα στη φύση , και δεν διαφθείρεται στην πάροδο του χρόνου(είναι μία προσωπική υπόθεση).Δεν μπορούμε με ευκολία να δεχτούμε πως ό,τι χαράσσεται ή ζωγραφίζεται επάνω στο δέρμα έχει απλώς και μόνο ένα διακοσμητικό ρόλο ή δηλώνει το στάτους του ατόμου στην κοινωνία(Falk,1995:95).
Mία άλλη άποψη για το σώμα και το τατουάζ είναι οτι την τελευταία εικοσαετία τα τατουάζ έχουν ενσωματωθεί στον κόσμο της μόδας. Αρκετοί άνθρωποι τα επιλέγουν για να συμβάλλουν στην ενδυνάμωση τους ,για την διεκδίκηση του ελέγχου επάνω στο σώμα και την τόνωση της αυτοπεποίθησης. Πολλοί άνθρωποι τα επιλέγουν γιατί έχουν την πεποίθηση οτι θα γίνουν πιο όμορφοι και ελκυστικοί(DeMello).Tέλος, η στροφή στο σώμα αντικατοπτρίζει ευρύτερες ανησυχίες, καθώς και την αίσθηση για παράδειγμα οτι δεν μπορούμε να ελέγχουμε το εξωτερικό μας περιβάλλον, μπορούμε τουλάχιστον να ασκήσουμε κάποιον έλεγχο «στο μέγεθος, στο σχήμα και την εμφάνιση του σώματός μας» (Shilling,1993)
Τα τατουάζ εξακολουθούν να αποτελούν ταμπού στην ελληνική κοινωνία γιατί έχουν συνδεθεί με ανθρώπους που βρισκόταν στο στόχαστρο. Παλαιότερα, οι φυλακισμένοι, εγκληματίες και λιποτάκτες στιγματίζονταν με διάφορα σχέδια ή αριθμούς για να τους αναγνωρίζει η κοινωνία και να γνωρίζει περί τίνος χαρακτήρες πρόκειται. Ακόμη και πειρατές είχαν κάποτε σε όλο τους το σώμα τατουάζ , στολίδια όπως τους αποκαλούσαν με αποτέλεσμα η ζωή τους στην κοινωνία να έχει γίνει αδύνατη(Ζαν Ζιζεν).Συνεπώς αυτές οι απόψεις επικρατούν στο υποσυνείδητο αρκετών από εμάς γιατί δεν μπορούμε να αποδεχτούμε το πιο απλό, δηλαδή οτι κάποιος απλά ήθελε να «στολίσει» το σώμα του. Όπως και να έχει πρέπει να γκρεμιστεί αυτό το στερεότυπο και πρέπει να εμβαθύνουμε στην προσωπικότητα ενός υποκείμενου.
Ο Αρθρογράφος
