«ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ;»

ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ;

Διακρίνουμε τους ανθρώπους με βάση την εμφάνισή τους (σύσταση, χαρακτηριστικά, διάπλαση, ανατομία), με βάση το φύλο τους, με βάση τον τόπο καταγωγής τους, με βάση τη μητρική τους γλώσσα, με βάση την θρησκεία τους και ούτω καθεξής. Tο πρόβλημα ξεκινά όταν αυτή η διάκριση παίρνει τον βαθμό της αξιακής κρίσης. Η κοινωνία συχνά δεν διαχωρίζει τη γραμμή μεταξύ των δύο, με αποτέλεσμα να έχουν γίνει και να συνεχίζουν να γίνονται διακρίσεις σε βάρος διαφόρων ομάδων όλα αυτά τα χρόνια. Τη στιγμή που αυτή η διάκριση κάνει κάποιον “προνομιούχο” και αφήνει κάποιον άλλον σε “χλωρό κλαρί”, ακολουθεί η έλλειψη ευκαιριών και προκύπτει η ανισότητα.

Ίσως η διάκριση να είναι αναπόφευκτη. Ίσως, για παράδειγμα, να μην μπορούμε να ελέγξουμε κάποια βαθιά ενσωματωμένη διαδικασία, η οποία μπορεί να οφείλεται σε κοινωνιολογικούς παράγοντες, που μας κάνει να παρατηρήσουμε ότι το ένα άτομο είναι άνδρας, ενώ το άλλο άτομο είναι γυναίκα. Μπορούμε, όμως, να προσπαθήσουμε να ελέγξουμε οποιαδήποτε αξιακή κρίση συνεπάγεται.

Αν σκεφτούμε ένα οποιοδήποτε μέρος και απαριθμήσουμε τις μορφές ανισότητας που μπορούμε να εντοπίσουμε σε αυτό, θα εκπλαγούμε από τον αριθμό τους. Η ανισότητα μπορεί να γίνει διακριτή σε ένα απλό κατάστημα με τρόφιμα, από το ποιος αγοράζει τα προϊόντα μέχρι το πως. Με τη βοήθεια των μέσων ενημέρωσης γνωρίζουμε ότι πολλοί άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε τροφή ή νερό, οπότε το γεγονός ότι υπάρχουν άνθρωποι στο κατάστημα που αγοράζουν φαγητό μας βάζει αμέσως σε μια θέση όπου έχουμε πλεονέκτημα έναντι αναρίθμητων άλλων. Οι άνθρωποι αυτοί αγοράζουν τα “απαραίτητα” (ψωμί, γάλα, αυγά) με δημόσια βοήθεια ή αγοράζουν κρέας, γαρίδες και κρασί με τις χρεωστικές τους κάρτες; Αγοράζουν είδη καθαρισμού με κέρματα ή αγοράζουν βιβλία, ταινίες ή άλλα μη απαραίτητα με πίστωση; Η ανισότητα φαίνεται επίσης στο πως ο υπάλληλος ασφαλείας παρακολουθεί ένα νεαρό ζευγάρι μεταναστών σε όλο το κατάστημα ύποπτα, ή στο γεγονός ότι ο άντρας υπάλληλος μπορεί να πάρει προαγωγή πιο γρήγορα από τη γυναίκα υπάλληλο και να κερδίσει περισσότερα χρήματα, ή στον διευθυντή του καταστήματος, ο οποίος ξοδεύει το χρόνο του σε ένα ιδιωτικό γραφείο με έναν υπολογιστή και βγάζει περισσότερα χρήματα από τη γυναίκα που εργάζεται ως υπάλληλος ταμείου, παρόλο που απασχολούνται τις ίδιες ώρες. Όπως επίσης και το γεγονός ότι και οι δύο βγάζουν περισσότερα χρήματα από τον άνθρωπο που καθαρίζει τις τουαλέτες ή σφουγγαρίζει τα πατώματα μετά το κλείσιμο του καταστήματος το βράδυ. Η ανισότητα φαίνεται στο γεγονός ότι ένας νεαρός άνδρας φωνάζει στην υπάλληλο του ταμείου, επειδή θα πληρώσει ένα προϊόν στην αρχική του τιμή, ενώ πίστευε πως βρισκόταν σε προσφορά. Φαίνεται, επίσης, στο γεγονός ότι αυτή ακριβώς η γυναίκα εργάζεται για να διασφαλίσει ότι μπορεί να ολοκληρώσει το επόμενο εξάμηνο στο πανεπιστήμιο, ενώ ο νεαρός είναι σε θέση να πληρώσει για την κολεγιακή του εκπαίδευση. Η ανισότητα φαίνεται, επίσης, στο γεγονός ότι ο άντρας που καθαρίζει τις τουαλέτες κάνει αυτή τη δουλειά απλώς για να βεβαιωθεί ότι τα παιδιά του θα έχουν φαγητό στο τραπέζι και ότι για εκείνον το πανεπιστήμιο δε υπήρξε ποτέ ευκαιρία. Η ανισότητα φαίνεται στο ότι ο άνδρας υπάλληλος αισθάνεται ασφαλής περπατώντας ως το αυτοκίνητό του μόνος του μετά τη λήξη της βάρδιάς του, ενώ στην νεαρή υπάλληλο δεν προσφέρεται η ίδια ευκαιρία. Η ανισότητα φαίνεται στα αστεία που λέγονται τις ώρες διαλειμμάτων ή στο ρεπορτάζ των ειδήσεων που παίζει στο παρασκήνιο ενώ ένας υπάλληλος τρώει το μεσημεριανό του. Η τράνς γυναίκα υπάλληλος που δεν μπορεί να αισθανθεί άνετα χρησιμοποιώντας την τουαλέτα χωρίς να φοβάται την εχθρότητα των υπολοίπων. Ανισότητα όμως φαίνεται και στο γεγονός ότι ένας νεαρός κρατά την πόρτα για μια ηλικιωμένη γυναίκα που μπαίνει στο κατάστημα, ενώ μια άλλη νεαρή γυναίκα δεν σκέφτεται να κάνει το ίδιο για κανέναν από τους δύο.

Οι πολιτιστικοί κανόνες, λοιπόν, αυτό που διδάσκεται κανείς, από την οικογένειά του ή την κοινωνία του, για το ότι είναι καλός άνθρωπος, ακόμη και το αίσθημα δικαιώματος είναι όλα απόδειξη της ανισότητας στην κοινωνία μας. Η ανισότητα μπορεί να είναι κοινωνικά εξαρτημένη. Μπορεί, να επιτρέπουμε στους εαυτούς μας να λαμβάνουν ορισμένους καθοριστικούς παράγοντες, όπως ο πλούτος, ως συμπέρασμα ότι η ανισότητα είναι αναπόφευκτη. Όλα αυτά όμως είναι φτιαγμένα από τον άνθρωπο και κοινωνικά επικυρωμένα, και όχι απαραίτητα αποτέλεσμα οποιουδήποτε “λανθάνοντος”. Ίσως αν κάνουμε κάτι για το βαθμό που αυτοί οι καθοριστικοί παράγοντες επηρεάζουν τις ζωές των ανθρώπων, να βοηθήσουμε να σταματήσει αυτού του είδους η παλίρροια. Στο μέτρο του δυνατού, πρέπει να την αναγνωρίσουμε για να βοηθήσουμε να γίνει αυτός ο κόσμος καλύτερος για όλους.

Πηγές: